Vậy là rốt cuộc cũng xong rồi. Thở phào một hơi. Suốt 1 tuần qua bỏ bê dịch sách để vùi đầu trong biển sách kinh điển bên Anh-Mỹ. Đã nhiều lần sốt ruột vì lại sắp đến hạn deadline, cả 2 cuốn. Đã mấy lần định dừng lại để tập trung dịch, mà tập trung ko được lại quay sang tìm tìm. Từ lúc đến trang thứ 200 đã đoán là chắc sắp hết, sắp hết rồi, thế mà lết đến trang 612 mới dừng cuộc chơi. Hóa ra mình ko phải là người bỏ cuộc trước. Há há. Nhưng phải công nhận. Kho tàng của họ thật đồ sộ. Mà đó mới là chỉ tính những sách đã hết hạn bản quyền, tuổi đời tới cả trăm năm là ít. Dĩ nhiên, cũng gặp đây đó những tác giả nước khác được dịch sang tiếng Anh và bản tiếng Anh cũng đã hết bản quyền.
Vậy là duyệt qua tổng cộng 14.688 đầu sách - mà đây là chỉ nói ở 1 website thôi nhé. Website này hình như cũng lấy nguồn từ Gutenberg. Chỉ là, bên này giao diện thân thiện hơn, với dễ tải bản pdf xuống hơn nên mình dùng. Quyết định lọc sách thì chủ yếu tham khảo thông tin bên Wiki, các nhận xét đánh giá sách bên Amazon và Goodreads. Nếu nói có bài học lớn nào mình rút ra được từ 1 tuần tìm kiếm này, thì đó là, tác giả - tác phẩm - người đọc là một hệ sinh thái không tách rời. Đọc một tác phẩm thì lâu, đọc tóm tắt càng không thấy gì. Nhưng nhiều khi - là thực sự nhiều khi nhé - chỉ đôi lời nhận xét của người đọc cũng đã như vẽ rồng điểm nhãn, tạo nên - là tạo nên, ko phải 'chỉ ra' - nét đẹp của tác phẩm. Mình thực sự rất thích đọc những lời bình luận của họ. Họ dạy mình cách trải nghiệm 1 cuốn sách, cách tiếp cận 1 cuốn sách, mà nói tóm lại là khiến mình nghĩ về mối quan hệ giữa người đọc và tác phẩm. Vấn đề không phải là sách hay hay dở nữa, mà cần phải nhìn nhận ở nhiều chiều, bao trọn cả không-thời gian. Họ cũng cho mình biết, nên tiếp nhận tác phẩm/tác giả với tâm thế nào. Nói chung, là một quá trình tìm sách, nhưng vô tình cũng nhận được 1 khóa học vô cùng quý giá về cách đọc sách. Tóm lại là, ngoài ấn tượng về kho tác phẩm đồ sộ của họ, đây còn là một trải nghiệm eye-opening. Plus, mình cũng rất thích cách nói của họ. Hầu như ko có cái cay nghiệt nào. Bực mình thì bảo tôi vừa mất 20 phút đọc cuốn này, giờ ai trả lại 20 phút ấy cho tôi. Hay có người thì bảo, nếu được, cô ấy rất muốn quay ngược lại thời gian để giết chết tác giả trước khi ông ta viết câu truyện này. Hoặc bảo đừng đọc, tốn thời gian, vớ vẩn lắm. Thường thấy nhất thì là cách nói, đây không phải là một trong những tác phẩm hay của tác giả. Sở dĩ mình để ý đến cái này, là vì cách đây ko lâu, trên một page cũng khá nổi tiếng, họ bàn về các tác phẩm dịch dở. Mình đọc được một câu comment chê cách dịch phóng tác của một dịch giả. Ừ thì chê thì chê đi, ai cấm, nhưng cách nói cay nghiệt và khinh thường ấy, mình lại ko ngấm được. Qua mấy trang kia, thấy nhẹ nhàng hẳn.
Nói chung là quá trình chọn sách cũng rất ba chấm. Sau khi đã tìm được 1 cuốn sách ưng ý, liền bôi đậm, rồi tìm tìm 1 lúc, lại thấy cuốn khác cũng rất hay, lại bôi đậm phủ màu khác. Rồi lại thấy cuốn khác nữa ưng ý hơn, lại tăng font chữ. Có lẽ phải tăng đến vài lần. Giờ nhìn cái file tổng hợp, nó rất màu mè. Kiểu này:
Nhưng phải thế để nhớ ra cuốn nào trọng điểm, cuốn nào chưa cần. Ko tính toán được là lấy đươc bao nhiêu, vì trong excel chỉ là những cuốn trước mắt nên cân nhắc, còn lại tống vào folder máy tính, nào thích lại giở ra 1 lượt.
Vừa ngó sơ qua website của vài NXB, xem mục văn học kinh điển của họ. Nói chung là họ cũng đào khá sâu rồi, sách từ thời tám hoánh cũng có mặt rồi. Nhưng cũng không phải là ko có đường để mình chen chân.
Nói chung là mình sẽ nhắm từ dòng kinh điển. Lý do thì đơn giản rồi, vì ko bị ràng buộc bản quyền. Dịch xong xin giấy phép là bán thôi. Cái khó thì là, sách kinh điển mà còn được chấp nhận đến bây giờ, thì chủ yếu là văn chương. Mà dịch văn chương, thì sẽ bị săm soi nhiều. Tác phẩm mà mình dịch ra, xong bị độc giả ở đây đem ra xỉa xói, thì ko biết con tim mong manh này chịu được mấy kích. Mà thôi, mình né. Ko động tới mấy ông lớn, tác phẩm lớn mình ko chơi. Cách đây chừng gần chục năm, có dịch giả Pháp ngữ, dịch 1 cuốn của 1 tác giả nổi tiếng người Pháp, xong bị trang văn chương có tiếng bấy giờ, hình như là tienve, réo tên, chỉ ra hơn 200 lỗi, nói rằng tác giả họ ko viết theo kiểu ấy, đã ko hiểu văn chương lại ko chịu tìm hiểu. Theo câu chuyện mà mình xâu chuỗi lại thì là, sau dịch giả kia ko dùng FB, chuyển qua dùng blog kiểu này, giờ vẫn viết bài trên blog rất đều đặn. Có bài khoe rằng tác phẩm dịch nọ rất được khen ngợi, chỉ là mọi người ko biết rằng người đứng đằng sau bút danh đó là anh ta. Nói chung là, bị mạt sát ở đây, ko phải chuyện hay ho gì.
1 chuyện nữa, về giá thành. Thì mình sẽ áp giá thấp, ko tham lãi nhiều. Dù rằng, nhiều khi nxb họ thích để giá cao cũng là có lý do. 1 cuốn sách cho đến lúc ra được thị trường, thì cũng phải đầu tư các khâu ban đầu. Mà sách, ko phải cuốn nào ra xong cũng bán được ầm ầm, có cuốn lê lết vài năm mới bán được 1.000 bản. Thì họ phải đẩy giá cao lên để nhanh thu hồi vốn. Và phải liên tục ra sách mới để cuốn nọ đỡ cuốn kia. Đại khái chuyện này mình ko hiểu nhiều lắm, ko dám nói. Nhưng dự tính là mình phải dịch sẵn ít nhất 2-3 cuốn, cỡ vừa vừa mong mỏng thôi. Sau đó tiền nong sẽ chủ yếu rót vào chi phí in ấn và marketing. Tiền nong ở đâu thì chưa biết. Giờ phải dịch đã. Mà, để tiết kiệm chi phí marketing, thì chắc 1 lần phải giới thiệu luôn 2 cuốn. Này thì ý tưởng đã có. Vẫn là phải tiếp tục dịch.
Ngoài tiền nong, còn 1 cái thiếu rất quan trọng nữa, là đồng bọn. Mình ko có. Mình cần những người thúc đẩy mình nha. Nếu ko, mọi việc sẽ dừng lại và ách tắc ở đâu đó. Như lần định mở công ty dịch. Hay gần nhất là kế hoạch bán túi handmade. 1 mình, rất khó đi.