Từ phố về vườn - tất cả kinh nghiệm và sai lầm của mình! | phần 9.
Công thức làm nhà đất sét!
Nửa tháng rồi ở Hội An nóng đổ lửa, về lại Farm , trong căn nhà đất sét - nhiệt độ suốt ngày cũng chỉ dao động từ 20-26 độ, trong khi ngoài trời 31-34 độ đỉnh nắng. Nên hôm nay mình quyết định chia sẻ lại công thức làm tường đất sét mà mình mày mò hoàn chỉnh trong suốt gần chục năm qua -> miễn phí nhé 
Kể cả là anh chị đang ở nhà phố, công thức đất sét này cũng giúp cho phòng máy lạnh nhà mình giảm đáng kể điện năng tiêu thụ, và cái mát mẻ mà nó đem lại\giữ lại - nó soanggg, nó sướngggg, nó đà lạt vô cùnggg hahaha!
Tới thời điểm hiện tại, mình đã làm mấy chục cái bếp #datset và gần chục căn nhà gỗ cũ\đất sét rồi. Vài căn mình làm trong số đó (có thiết kế) đã được lên các trang báo lớn, công thức trộn đất sét thì ông bà mình đã làm hàng ngàn năm qua rồi - mình cũng không phải người sáng tạo ra gì cả.
Chỉ là mò tìm cách cải thiện công thức để phù hợp với nhu cầu của người hiện đại hơn (sạch sẽ, bền, không bị côn trùng mối mọt phá hoại, dễ tìm & dễ làm) - mà vẫn giữ được trọn vẹn các đặc tính tuyệt vời mà chỉ có đất sét mới có được (hút ẩm, điều hòa nhiệt độ, ấm khi trời lạnh và mát khi trời nóng -> đất sét mất nhiệt rất chậm, nên nếu dùng cho phòng máy lạnh sẽ rất phê luôn ạ).
Ưu điểm: Điều hòa nhiệt độ, thân thiện với môi trường, hút ẩm, làm mềm không gian, chi phí rất rẻ và cực kì bền (vách đất sét không bị dính mưa làm rã bề mặt, gần như không có hạn sử dụng).
Nhược điểm: Tốn thời gian thi công hơn so với gỗ, gạch, không chịu được nước mưa tạt trực tiếp.
1. Cách ứng dụng đất sét của mình: Sau nhiều lần thử làm nhà đất sét hoàn toàn, nhà đất sét khung gỗ, nhà gỗ vách đất sét, dùng đất sét cho một khu vực cố định, đất sét có lớp chống nước, nền đất sét... thì mình thấy cách làm tốt nhất vẫn là:
Chỉ dùng đất sét làm vách hoặc lớp lót cho mái nhà để chống nóng, ngăn côn trùng chuột bọ & chống ồn (sẽ có hướng dẫn cụ thể sau) cho các khu vực cố định (nơi có người ở nhiều cần điều hòa nhiệt độ như phòng làm việc, phòng đọc sách - xem phim, phòng trà, phòng ngủ..)
2. Cách chọn & lọc đất sét để đưa vào sử dụng.
Nguyên liệu không phải tìm ở đâu xa xôi, sure là bạn có thể đào nó ngay sau nhà mình, phần đất sét được sử dụng nhiều nhất là lớp cốt trộn rơm, nên đất sét màu nào cũng dùng được, pha cát pha đá cũng dùng được, bùn nhão cũng dùng được luôn. Mình làm theo các bước sau nha:● Đào: dùng tay bóc một mẫu nhỏ, miết ngón tay để xem độ kết dính, hạt sét luôn mịn và dẻo hơn. Thông thường đào sâu từ đất mặt xuống 40cm là đã gặp đất sét rồi, một chiếc vách đất sét nhỏ chỉ cần cỡ 10 bao đất sét là đủ rồi, không cần quá nhiều đâu.
● Ngâm: Đổ đất sét (1/3 thùng) vào thùng nhựa 20L, cho thêm nước vào ngâm, để lượng nước hơn nửa thùng là được (ngâm từ 1-2 ngày). Dùng máy trộn sơn đánh đều thành hỗn hợp đất sét nhão sệt như cháo đặc.
● Lọc: Nếu hỗn hợp có quá nhiều cát đá & tạp chất, phải lọc qua lưới sàn cát một lần trước, rồi lọc qua ray inox lớn lỗ mịn (loại 30cm đường kính). Phần đất sét sau khi lọc sẽ thêm vào đó một phần cát và 0.5 phần trấu lúa, vài nắm vôi bột nông nghiệp (vùng ẩm cao thì thêm vôi) -> dùng máy trộn sơn trộn đều hỗn hợp một lần nữa -> để ủ hỗn hợp 1 ngày cho nước ngấm đều vào vỏ trấu.
● Đổ hỗn hợp ra bạt, thêm vào rơm cắt nhỏ (15-30cm), có thể thay bằng lá thông hoặc cỏ, nhưng rơm lúa luôn là tốt nhất. Đạp trộn cho hỗn hợp đất sét được trộn đều với rơm, sau đó tiếp tục ủ hỗn hợp này thêm 2 ngày mới đem ra sử dụng nha. Nếu đất sét chổ bạn có ít hạt sét -> độ bám dính thấp, bạn rãi đều axit humic nông nghiệp lên hỗn hợp, sau hai ngày ủ hỗn hợp hoàn chỉnh sẽ dính như keo luôn.
● Chuẩn bị phênh tre, hoặc thanh gỗ, đan thành ô vuông 20cm (nếu vùng nắng nóng quanh năm thì tre không cần xử lý, vì trong hỗn hợp đất sét đã có sẵn vôi để chống mối mọt rồi, còn vùng ẩm thì nên tăng lượng vôi như mình hướng dẫn lúc đầu, hoặc ngâm tre với nước vôi vài ngày trước nhé). Buộc dây -> ngựa thì buộc bằng dây lạc, giàu thì dùng dây đồng, khá giả thì dây rút nhựa, nghèo thì dùng dây kẽm, đẳng kấp thì lấy súng bắn đinh bắn khịch khịch khịch hahaha.
- Lưu ý: không được đắp tường đất sát với nền đất, vì tính hút ẩm cao nên chân tường sẽ luôn ẩm nếu tiếp đất -> khó vệ sinh, nên xây gạch lên 20 - 30cm rồi hãy đắp tường đất lên để tối ưu nhất nhé.
● Đắp: Cuộn hỗn hợp hoàn chỉnh lại như con sâu, rồi vắt qua các thanh tre để tạo liên kết, sau đó đắp thêm đất vào các phần lõm là xong, mỗi ngày lên tối đa 60cm vách thôi nhé.
● Khi hỗn hợp đã khô dần (còn mềm nhưng chạm tay không dính), lấy bàn xoa gỗ loại nhỏ nhất nhúng nước rồi đập lên tường đất -> đập nhẹ và nhiều lần nha. Bước này giúp tường đất được nén chặt lại khi nước thoát ra khỏi hỗn hợp, hạn chế nứt to (khi xây nhà lớn mình dùng dụng cụ như cái mái chèo thuyền, nện tường rất nhanh).
● Tiếp tục cho đến khi hoàn thiện, các vết nứt nhỏ <1cm không vấn đề gì, thậm chí là tốt hơn cho việc trát các lớp tiếp theo. Lưu ý: càng lên cao thì tường sẽ có xu thế khô nhanh hơn do nước bị rút xuống dưới, nếu phần trên khô nhanh dẫn đến các vết nứt lớn, phải xịt thêm nước để tường khô chậm lại nhé.
● Sau khi tường đã khô vừa phải, dùng móng tay nhấn vẫn thấy dấu là ok, tiến hành trát lớp tiếp theo.
● Lớp thứ hai này sẽ là hỗn hợp lúc đầu trước khi trộn với rơm, nhưng cát phải sàn mịn và đều hơn nhé. Nếu hỗn hợp có độ kết dính thấp thì thêm axit humic hoặc keo sữa vào nha -> lớp này chỉ cần dầy 2-3cm là đẹp nhé.
Lớp thứ 2 này có thể trát lên tường gạch đấy ạ, với độ dầy 5cm - tường đất kiểu này đã đủ để điều hòa nhiệt độ rồi á.● Cách làm:
- Với tường đất muốn phẳng thì làm hệt như trát vữa xi măng: Trát vữa -> xoa đều (bàn xoa) -> dùng thước nhôm gạt phẳng -> xoa đều (bàn xoa) đến khi khô ráo bề mặt.
- Với tới tường đất muốn tự nhiên không phẳng: Trát vữa đất sét -> đợi ráo nhẹ -> xoa đều (bằng tay không hoặc đeo găng cao su y tế loại dầy) -> xoa đều -> xịt nước -> xoa đều -> xịt nước -> xoa đều đến khi khô và bề mặt tường mịn, không dính tay nữa. (Bước này là lâu nhất, nếu vội vàng mà bỏ bước hoặc để tường khô nhanh quá thì sẽ có rất nhiều vết nứt -> fail). Tới đây là để khô hoàn toàn được rồi, nếu dừng lại ở lớp này thì pha keo sữa quét lên là xong, xịn hơn nữa thì tới lớp tiếp theo nhá.
● Lớp hoàn thiện: Lớp này chỉ cần mỏng lét <1cm, ưu điểm của lớp này là không còn vết nứt nào nữa dù là nhỏ nhất, và đúng rồi - để trang trí lên màu đất cuối cùng mà mình muốn

- Công thức cho lớp này sẽ là: Đất sét lọc qua ray cực nhỏ, thêm nhiều nước vào để lọc cho dễ nha, sau đó đợi lắng rồi gạt bớt nước đi, thêm vào hai phần cát ray siêu mịn cho một phần đất sét lọc, tăng độ bám dính bằng keo sữa hoặc keo bột mì nhé.
● Cách làm: Xịt nước thật ẩm tường -> cách làm tương tự như lớp thứ hai nhưng phải lưu ý: lớp này sẽ khô rất nhanh do mỏng và các lớp trước hút nước, nên phải xoa và nén lớp này ngay sau khi trát lên tường, bí kíp chỉ đơn giản là xịt nước cấp ẩm liên tục để xoa và nén lớp đất hoàn thiện này thôi, không có gì cao siêu cả.
● Tới đây là ok rồi á, quét lên một lớp dầu lanh hoặc keo sữa pha loãng nữa là xong, tiêu chuẩn năm mười mừi lăm sao luôn nha :))
Nghề xây dựng nhà mà mình làm, chắc chỉ có phần đất sét là đặc biệt nhứt á, show ra công thức cũng đồng nghĩa là nghỉ nghề luôn hahaha. Nhớ lưu lại khi nào làm nhà thì thử một mảng tường đất sét xem nha, đặc biệt là phòng ngủ - bạn sẽ thấy sự tuyệt diệu vô cùng vô cùng mà cục đất tầm thường tưởng chừng vô dụng có thể mang lại đó ạ.
Bạn cần chuẩn bị khoảng 400 triệu nếu muốn sở hữu riêng một khoảnh rừng + chỗ ở tươm tất trong 10 năm (mình sẽ xây một nhà dạng tập thể mini tối thiểu 10 phòng, và sử dụng lâu dài cả cho các hoạt động cộng đồng, không bán).
Nếu không có nhu cầu sở hữu, chỉ có ước muốn được trồng rừng và sống cạnh rừng, bạn có thể thuê phòng dài hạn. Mình sẽ chỉ có thể miễn phí cho một số trường hợp đặc biệt, ví dụ như người yếu thế, hoặc người đến tham gia trồng rừng với tư cách TNV.
Mr. Giang 0944.853358. Hiện có một hai suất cư dân muốn nhượng lại, chúng mình có thể giúp kết nối đến người cần.
Ủ phân hữu cơ - nuôi đất, chứ không chỉ nuôi cây.
Cây khỏe hơn, đất không bị kiệt sức
Ngăn chặn xói mòn đất, bảo vệ nguồn nước
Giải pháp xanh chống biến đổi khí hậu ngay trong sân nhà
Giảm rác, giảm mùi, giảm ruồi và giảm sự vô cảm với môi trường sống



