Lại quay trở về với cuốn dở hơi của ông tự kỷ. Đến đoạn nói về quốc tế ngữ Esperanto. Thì mới biết rằng người sáng tạo ra ngôn ngữ này khi đó mới 14 tuổi. Thực hiện trong năm năm, từ 14-19 tuổi, sau đó đi học y. Ở nhà ông bố đốt hết bản thảo. Rồi ông ta lại khôi phục lại từ đầu. Đến năm 28 tuổi mới có điều kiện công bố. Cho đến nay vẫn là ngôn ngữ nhân tạo được sử dụng rộng rãi nhất, trong đó có cả những thế hệ người bản ngữ, được nuôi dạy trong môi trường ngôn ngữ nhân tạo này.

Cái con số 14 tuổi làm mình giật mình. Nhưng ngẫm lại, thời xưa chẳng phải các cụ cũng thành danh từ rất sớm hay sao. Thậm chí với nhiều người, những thành tựu đầu đời cũng là những thành tựu lớn nhất của họ, bởi đó là thời điểm tài năng nở rộ.

Thế mà trong thời đại này, cái thời điểm vàng ấy lại bị xem nhẹ. Này hẳn cũng là do nền giáo dục hiện đại tạo ra đi. Vì họ cần giữ người ở lại học, giáo viên cần có việc làm. Cũng như các doanh nghiệp cần phải liên tục tăng trưởng và đẩy mạnh doanh thu, nên dù có thể làm ra sản phẩm bền thì họ vẫn phải tìm cách rút ngắn tuổi thọ của sản phẩm. Bằng không thì lấy đâu ra việc cho họ làm.

Có người bài xích chế độ tư bản cũng ko phải là ko có nguyên nhân.

Cho đến giờ, mọi mô hình chế độ của xã hội loài người đều tỏ ra thất bại. Hẳn là, thời gian cho những cuộc thử nghiệm này cũng chẳng còn nhiều.