Tôi đọc chưa hết kinh A-Hàm, thực ra công trình tạm gọi là miệt mài của tôi mới đi được gần nửa đường, thì quay sang đọc kinh Nikaya.

Dĩ nhiên, cho tới thời điểm này, tham vọng của tôi vẫn là có thể đọc hết các bộ kinh, bất luận nguyên thủy hay phát triển, Tiểu thừa hay Đại thừa.

Dọc đường đọc, tôi thấy mình cũng được vỡ vạc ra ít nhiều. Thiền, đối với tôi đã mất dần đi vẻ cao sang khó hiểu. Nó cũng không còn là một điều "dễ ăn" như những thiền sư vẫn nói. Nó cũng không phải là sự chú tâm vào hiện tại như thiền sư TNH nói, bởi hiện tại thì sát na thay đổi không ngừng, do duyên giả hợp tạo nên, hiện tai rồi cũng trở thành quá khứ, mà quá khứ thì không tìm cầu, tương lai chẳng ước vọng. Nó là cả một cuộc đấu tranh dữ dội và triệt để - ngôn ngữ đời thường gọi đó là cuộc đấu tranh nội tâm, còn nhà Phật nói đó là cuộc đấu tranh với các loại Ma. Thiền là một cuộc chuyển hóa cảnh giới hoàn toàn. Với trí hiểu biết nông cạn hiện giờ, thiền với tôi là thế.

Tôi thấy mình có duyên với Phật giáo nguyên thủy hơn. Những hình dung về đời sống của Đức Phật và các Tỳ-kheo hiện ra thật trìu mến trong tôi. Tôi thấy Phật cầm bát đi khất thực, Phật rửa chân, Phật ngồi thiền, Phật nằm ngủ.

Tôi có tin rằng có Phật A Di Đà? Cái con người ưa hí luận trong tôi cho rằng, một điểm độc đáo của đạo Phật là phá bỏ hình ảnh một vị thần bên ngoài, xiển dương tinh thần độc lập của mỗi cá nhân trên chặng đường giải thoát của chính mình. Pháp môn Tịnh Độ, về một mặt nào đó, dường như là một bước lùi của Đại Thừa khi hướng về một vị Phật khác. Trong khi Phật Thích Ca khẳng định ai tu tập rốt ráo, một đời này có thể chứng đắc Niết Bàn, thì Tịnh Độ tông lại thiếu đi niềm tin ấy, muốn xin về cõi nước an lành để tu tập tiếp. Họ vẫn nói đến việc phát tâm vô thượng, nhưng dường như cái tâm ấy chưa phải là vô thượng.

Nhưng tôi có muốn tin rằng có Phật A Di Đà? Có. Vì rằng đúng là Phật Thích Ca tịch diệt như mặt trời lặn mất rồi, nên nhiều khi cảm thấy chới với, nhiều khi thấy hoang mang, nên lòng tôi còn muốn được dựa dẫm. Tôi không tin vào bản thân, tôi không tin đời này tôi ngộ được.

Thôi, tôi cứ đi tiếp đã. Mọi chuyện hãy tùy duyên.