Chuyện cái bánh chưng.

Như một luật lệ bất thành văn, lâu lâu, thực ra không phải lâu lâu, mà là với tần suất dày đến nghẹt thở, cư dân mạng lại phải ồn ào lên một trận. Phải  có cái để mà bàn tán, tranh cãi nhau. Này thì không tốt, như tình dục phóng túng quá độ dễ tinh tẫn nhân vong. Tranh luận thì tốt, nhưng tranh luận theo văn hóa mạng thì tai hại. Mình vẫn nhớ câu nói của một nhà văn TQ, cư dân mạng không có ký ức.

Mình thì thấy, thứ nhất là về chính tác giả, được thể hiện qua ngôn từ của tác giả. Cái thứ ngôn ngữ loằng tà là ngoằng đó, từ lâu mình đã thấy ngột  ngạt. Là dạng dài dòng vì lòng thòng, thừa chữ vậy thôi. Đã từng đọc qua một vài cây bút viết dài, có những người mình rất phục. Đọc họ, mình thấy uyên bác mà không hề khoe khoang ta đây lắm chữ. Như bác Walter Isaacson là một ví dụ. Còn đọc văn của bà Hoài, chỉ thấy khó chịu với lối khoe chữ, khoe biết nhiều, khoe những nhà hàng Michelin mà bả đến, như ngầm chứng minh một là bả lắm tiền hoặc giao du với giới lắm tiền, hai là khoe mồm bả đã ăn uống đủ thứ tinh hoa nên đừng ai bắt bẻ bả bàn chuyện ẩm thực. Một lối khoe tưởng là kín đáo mà thô vụng.

Đó là cảm giác chung khi đọc đoạn ý kiến ngắn trên FB đó. Viết lan man mà rốt cuộc không biết một mũi tên bả nhắm bao nhiêu đích. Chê cái bánh chưng? Mình thì nếu có cơ hội, rất muốn tìm hiểu đồ ăn cổ truyền của các nơi, vì chúng là những chứng nhân lịch sử. Những món ăn ấy như một sự kết nối vô hình với quá khứ, giúp mình hiểu thời xưa hơn. Nó còn là sự tinh túy của cả một thời đại nữa. Với thời đại ấy, với những hạn chế về kỹ thuật công nghệ ấy, với những thiếu thốn ấy, với khí hậu, thổ nhưỡng ấy.... người ta đã nghĩ ra những món gì để ăn? Nên là, với những món ăn truyền thống, mình nghĩ nên tiếp cận bằng con mắt tìm hiểu chứ không phải là bài xích. Món ăn xưa không hợp với nay thì là do hoàn cảnh nay đã khác xưa, món ăn dù sao cũng đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của nó, đã đi được một chặng đường với mảnh đất ấy, con người ấy, thời đại ấy. Dù gì, không yêu cũng đừng nói lời cay đắng. Chưa kể, với mình bánh chưng không phải là 1 tác phẩm thô và sống sượng, mà nó rất tinh tế. Chẳng phải à, ăn thì ngon, hình thức vuông vắn đẹp mắt, lại tinh tế, chẳng có gì dư thừa. Đến cái lạt gói bánh cũng đa chức năng. Những món ăn khác cần phải đồ đựng, phải có dụng cụ nấu nướng, cắt gọt, phải đun nấu. Bánh chưng thì chỉ cần mang đi là được, dụng cụ đủ đầy sẵn có luôn. Chẳng phải vừa tinh tế vừa tiện dụng hay sao? Với mình, nó thể hiện sự khéo léo của người xưa. Chê cái bánh chưng không chinh phục được thị trường nước ngoài? Vậy sao không hiểu theo góc độ, cái bánh chưng ấy đã đặc biệt vì vùng đất ấy, vì những con người ấy mà sinh ra? Nó trung trinh thủ tiết hầu hạ người, người lại còn chê nó không đủ lẳng lơ? Đúng là miệng đời, nói xuôi cũng được mà nói ngược cũng xong.

Hay chê các vua Hùng? Chê họ chỉ biết nghe lời thần linh mà không chịu động não? Này thì là tư duy thật kỳ lạ. Mình nghĩ, ví dụ như cái bánh chưng ấy, chẳng phải qua một giấc mộng mà thành. Nó cũng phải vượt qua đủ vòng thử thách, đủ thứ quan sát, rồi mới ra được. Chẳng phải tự dưng mà người ta biết ngay bánh chưng hợp với lá dền đi. Những ý nghĩa, biểu tượng của thời hoang sơ, thì là lỗi của những người thời ấy sao? Mà bà Hoài suy diễn cũng quá rộng đi, từ cái bánh chưng lôi ra 18 đời vua Hùng. 

Hay chê chuyện tinh thần dân tộc cực đoan? Này thì nó thể hiện ở nhiều khía cạnh. Chứ cái bánh chưng không có liên quan. Cũng như Truyện Kiều. Bản thân nó là tác phẩm hay. Cái không hay nằm ở chỗ người ta đặt nó vào vị trí không đúng. Bản thân cụ Nguyễn và cô Kiều không liên quan. Vậy nên mới nói, tư duy của người Việt, nó luôn nhập nhằng và lẫn lộn giữa các ranh giới.

Thực ra thì, chuyện bà Hoài, hay chuyện ông Nhất Hạnh, cũng chỉ ồn ào lên một chút rồi thôi. Như viên đá ném ao bèo. Tự dưng đọc lại thành ngứa miệng =)))