“NGẪM

Mình định comment cho chủ đề:
Theo bạn, tại sao truyện Việt lại không thu hút độc giả bằng truyện ngôn tình, truyện của các tác giả văn học nước ngoài?
Nhưng nghĩ lại mình viết dài nên thôi gửi confess luôn, cũng để page xôm tụ một chút vì dạo này page vắng quá.
Về vấn đề trên, thực tế là có khá nhiều lí do để người đọc chọn truyện nước ngoài thay vì truyện trong nước.
Đầu tiên là mất lòng tin. Mình tin chắc là không ít thì nhiều, các bạn đã từng chọn mua một cuốn sách đơn giản chỉ vì bìa đẹp. Sau khi mua xong mới phát hiện ra là bìa đẹp thì đẹp thật nhưng nội dung bên trong thì lại chẳng theo kịp cái bìa bên ngoài. Ví dụ điển hình là khi cuốn Thiên thần bóng tối lúc mới ra, đã có nhiều phụ huynh lựa chọn cuốn đó vì nghĩ rằng đó là truyện teen trong sáng lành mạnh, chưa kể là cái bìa dễ thương và rất thu hút. Nhưng tới chừng đọc thử mới tá hỏa ra là nội dung chẳng ăn nhập gì với bìa, chỉ toàn là xã hội đen giết chóc rồi yêu đương nhăng nhít.
Cái bìa đẹp để thu hút độc giả, chẳng sai. Là mình thì mình cũng sẽ thiết kế cái bìa sao cho đẹp và bắt mắt để đảm bảo mọi người hướng sự chú ý tới tác phẩm của mình. Nhưng một cái bìa đẹp luôn luôn phải đi kèm với nội dung hay. Nếu không thì tác giả chẳng khác gì đang bịp độc giả. Bịp một hai lần, có thể bỏ qua. Nhưng từ lần thứ ba trở đi thì độc giả sẽ quay lưng hoàn toàn, đơn giản vì đã mất lòng tin.
Kế tiếp là do trào lưu. Các tác giả trẻ hiện nay hầu như chỉ biết chạy theo trào lưu, họ không biết tạo ra một tác phẩm của riêng mình. Điển hình là truyện ngôn tình đấy. Quá hot, quá nổi, quá nhiều người viết đến nỗi trào lưu này trở nên nhàm đến mức phát mửa. Mỗi lần mình nhìn thấy cuốn sách nào có tựa đề bao gồm những cụm từ như sau: Anh, em, số phận, định mệnh, mãi mãi, buồn, nụ hôn, trái tim... là mình cạch, không cần coi nội dung cũng biết là truyện ngôn tình.
Mình tự hỏi không lẽ các tác giả trẻ hiện nay đầu óc nghèo nàn và đơn giản đến thế ư? Chỉ biết viết về tình yêu và các cảm xúc cá nhân của mình. Đọc những cuốn sách như thế, mình có cảm giác đang đọc nhật kí của một người đang tự kỉ, tự huyễn về bản thân mình, chẳng biết quan tâm đến ai khác hay thứ gì khác trên đời.
Không lẽ trái đất rộng lớn như thế mà đề tài để viết chỉ có nhiêu đó thôi sao? Bỗng nhiên, mình chợt nhớ tới việc này. Hồi trước, có một nhóm nhạc bên Hàn sang Việt Nam, các bạn trẻ rất hăng máu, bu ra tận sân bay, cầm băng rôn cổ vũ, hò hét, thậm chí có người ngất đi vì kiệt sức khi thấy thần tượng của mình. Vài tuần sau, cũng có một nhóm người khác rất nổi tiếng đến Việt Nam, họ là những nhà khoa học, có người trong số họ tóc đã chuyển sang bạc. Nhưng những người đón họ chỉ có một đoàn nhỏ được nhà nước cử ra đón.
Vậy chúng ta thấy gì từ hiện tượng trên. Đó là các tác giả trẻ hiện nay cũng như nhóm fan hâm mộ kia vậy, sống một cách hời hợt, ảo tưởng, chẳng quan tâm đến thực tế nên tạo ra lối viết truyện cũng hời hợt như thế.
Bằng chứng là thay vì tập trung vào việc cải tiến cách hành văn, chọn đề tài tốt hơn, viết trung thực hơn, họ lại chọn cách quảng cáo cho thật rầm rộ như bán sách kèm đĩa, mời ca sĩ đến buổi giao lưu ra mắt sách, in poster có hình mình và tặng độc giả. Nói đến đây, mình thậm chí còn chẳng phân biệt nổi liệu họ là một nhà văn đang ra mắt sách hay là một diễn viên nổi tiếng chuẩn bị ra mắt phim.
Phải công nhận là họ rất có tài pr, chỉ cần làm rầm rộ như thế là tự nhiên hàng chục website phải thi nhau đưa tin về họ và sách của họ. Nhưng đáng tiếc là bút lực của họ thì vẫn còn đang chạy hụt hơi ở tuốt phía sau mà vẫn không theo kịp. Có lẽ rất nhiều bạn trong đây đã từng một lần thành chuột thí nghiệm của họ khi mà mua truyện chỉ vì nghe tiếng là họ viết hay, nổi tiếng, đến khi mua xong mới thấy truyện dở tệ. Dở đến nỗi có khi mấy đứa con nít lớp sáu trong xóm mình làm tập làm văn còn hay hơn thế.
Lí do khác do một bạn trong đây nêu ra là sính ngoại. Đúng, chẳng hề sai. Thậm chí quá chính xác nữa. Nhiều khi đọc truyện Việt mà mình cứ ngỡ là mình đang ở xứ nào đó ở nước ngoài. Tác giả chẳng những đặt tên hàng loạt nhân vật như Lee, Kevin, Mika... rồi áp họ vào bối cảnh Việt một cách gượng ép kiểu như chỉ để thuyết phục người đọc rằng: Ê, tui vẫn viết truyện Việt nha, chỉ có tên nhân vật là nước ngoài để cho họ có cá tính thôi nhé!
Đặt tên nhân vật ra sao cũng được nhưng tác giả quên rằng tên họ là do ba mẹ chọn chứ không phải muốn phịa sao cũng được. Và ba mẹ họ đặt cho họ có cái tên như vậy đều có một nguyên nhân nhất định cả. Vậy mà các tác giả trẻ hiện nay cứ thích phang đại một nùi tên ngoại chỉ để cho sang, khiến cho tên cả dàn nhân vật mất đi sự tự nhiên, không thực tế. Đọc vào cứ có cảm tưởng như một đám Việt kiều về nước nghỉ hè, ăn chơi trác táng.
Truyền thông quảng cáo quá đà. Những người làm truyền thông chỉ biết làm viết bài sao cho hay, sao cho hoàn thành nhiệm vụ mà cấp trên giao xuống. Họ đâu cần phải đọc qua cuốn sách mà họ định pr đâu, chỉ cần biết sơ nội dung, vài lời giới thiệu sơ từ nhà xuất bản là họ đã có thể viết được một bài quảng cáo. Nhưng những lời pr có cánh đó cũng như dòng chữ nhỏ in trên gói mì tôm: Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.
Và đã có không ít tác giả trẻ nổi tiếng nhờ sức mạnh truyền thông thay vì thực tài của bản thân như vậy: Gào, Anh Khang, Iris Cao... Khiến cho độc giả bị nhiễu loạn thông tin, cứ ngỡ tên tuổi tác giả nổi tiếng nghĩa là tác phẩm cũng hay.
Thiếu kiến thức thực tế là nguyên nhân kế. Nhìn trên mặt bằng chung, hầu hết các tác giả trẻ hiện nay chỉ biết viết theo cảm tính và trí tưởng tượng cá nhân mà quên mất rằng cuộc sống thực tế mới là cái cốt lõi cho một tác phẩm hay.
Lấy ví dụ, truyện ngôn tình, nhân vật chỉ lo tập trung vào việc yêu ghét, cảm xúc tự kỉ nội tâm, ghen tuông vớ vẩn suốt ngày. Xin phép lấy một câu nói gây sốc ra để nói:
Không có tiền thì có mà cạp đất ăn à?
Trong trường hợp này, mình tự hỏi các nhân vật trong truyện ngôn tình lấy tiền đâu ra để chi cho các khoản ăn uống, chơi bời suốt ngày suốt tháng khi mà họ không thèm đi làm ngày nào.
Ví dụ khác, trong một lần đọc một review trên mạng, người viết bài đã nêu ra rằng gần đây các tác phẩm Việt thích viết theo một mô tuýp một cô gái học thức vô tình sa cơ lỡ vận và phải đi làm gái. Để rồi luôn có một anh chàng điển trai tốt bụng ra tay cứu giúp cô gái ra khỏi đó. Mình tự hỏi không lẽ một cô gái có học thức lúc nào khi đi đến đường cùng thì luôn phải bành háng ra để có tiền hay sao? Chưa nói đến việc mô tuýp này hoàn toàn chẳng đúng với thực tế. Những người làm gái luôn có một câu chuyện chung chung như thế này: ba liệt dương, mẹ ung thư, em thiểu năng... nên mới làm vậy để có tiền lo cho họ. Rất thương tâm, rất cảm động. Xin lỗi, tất cả chỉ toàn là chuyện xạo để lừa mấy anh trai trẻ moi tiền ra cho họ mà thôi. Những ai viết theo mô tuýp kiểu anh hùng cứu mỹ nhân như vậy chứng tỏ họ hoàn toàn mù tịt về thực tế cuộc sống.
Một số bạn bảo rằng những tác phẩm kinh điển ra đời từ hồi mấy chục năm trước thậm chí còn đáng đọc hơn những tác phẩm của các tác giả trẻ hiện nay. Vậy tại sao lại như vậy? Các tác phẩm xưa đều viết bằng ngôn ngữ bình dân giản dị, không khoa trương, sáo rỗng, rất thực tế và đều có giá trị vượt thời gian. Ví dụ như Sống chết mặc bay, nếu các bạn chịu khó liên hệ với câu chuyện Formosa gây ô nhiễm, các bạn sẽ thấy sự tương đồng rất lớn giữa một truyện ngắn tưởng tượng và một chuyện có thực ngoài đời. Một tác phẩm ngắn gọn nhưng lại phản ánh được một vấn đề nhức nhối mà thời đại nào cũng có.
Còn các tác giả trẻ trong nước thì lại chưa đạt đủ trình độ để viết về những thứ mang giá trị thời đại như thế. Họ chỉ quanh đi quẩn lại trong những vấn đề của riêng bản thân họ: yêu đương, bày tỏ cảm xúc cá nhân, chán đời...
Tiếp theo là việc lạm dụng từ ngữ hào nhoáng, bóng bẩy, cố nhồi nhét vào truyện cả đống triết lí, đạo lí. Đó là điểm yếu rất lớn của truyện Việt cũng như hầu hết các tác giả trẻ ngày nay. Bất cứ nhân vật nào trong truyện dù ở bất cứ hoàn cảnh nào cũng đều có khả năng xuất khẩu thành thơ, hễ mở miệng là đều thốt ra hoa ra ngọc. Từ anh lụm ve chai đến bà giám đốc công ty đều có những khả năng đối đáp xuất thần dù cho trình độ văn hóa giữa họ chênh lệch rất cao. Đọc truyện mà cảm giác đang đọc sách triết học vậy, vừa não não mà vừa có cảm giác mấy thằng nhân vật ngu ngu sao ấy.
Sự trỗi dậy của lực lượng """"đạo sĩ"""". Phải nói rằng đây là một trong số những lực lượng nguy hiểm nhất và liều lĩnh nhất, chẳng kém gì lực lượng IS.
Ví dụ tiêu biểu gần đây nhất là vụ Thành kì ý. Tác phẩm được pr rầm rộ đến mức chính bản thân mình cũng bị ăn quả lừa. Mình từng nghĩ tác phẩm được quảng cáo chất lượng như thế, một tác phẩm viết về lịch sử như vậy có lẽ sẽ là một tác phẩm hay, đáng đọc.
Mặc dù pr rầm rộ nhưng truyện này lại rất kín kẽ trong việc bưng bít nội dung, không có câu chữ nào trong truyện lọt được ra ngoài. Chỉ cho đến khi người đọc bỏ tiền ra mua, lật sách ra đọc xong mới phát hiện ra thân thế của tác giả là một vị đạo sĩ tài ba ở ẩn, có khả năng phù phép biến câu chữ của người khác thành của mình. Câu cú trong truyện rất hào nhoáng, bóng bẩy nhưng thực chất lại trống rỗng, ướt át đậm chất ngôn tình.
Chưa kể khả năng biện hộ, luồn lách, tự bảo vệ mình trước những chỉ trích của người đọc, luôn cho rằng mình bị độc giả vu oan giá họa như Nguyễn Trãi hồi đó. Không lẽ việc thừa nhận sai lầm và nói một câu xin lỗi đối với những vị đạo sĩ này khó đến như thế à?
Cuối cùng là tầng lớp nhà văn """"quý tộc"""". Các tác giả trẻ mới nổi gần đây đều là những người lớn lên trong gia cảnh giàu có đầy đủ, được ăn chơi ở đủ những chốn mà người bình thường khó vào được. Viết chỉ để cho có, chủ yếu là tạo tiếng tăm cho bản thân.
Tiền dư + quen biết = tác giả trẻ.
Nếu nhìn lại quá khứ của các nhà văn nổi tiếng trong lịch sử, hầu hết đều có một cuộc sống khó khăn, từng phải trải qua sự tàn khốc của cuộc đời. Thậm chí đến khi nổi tiếng rồi, họ vẫn không thích cuộc sống tiếng tăm đó, có người còn cấm không cho nhà xuất bản in ảnh của mình lên tác phẩm.
Bút lực + kinh nghiệm cuộc sống = nhà văn.
Công thức trên có lẽ đủ cho thấy sự khác nhau cơ bản giữa các tác giả trẻ nay và các nhà văn xưa.
Những nhà văn trẻ chỉ quen với tầng lớp thượng lưu nên chỉ viết về mỗi một cái đề tài cũ rích là tình yêu của giới trẻ. Ôi, cuộc sống có màu hường đẹp quá. Đơn giản vì tiền dư rồi hơi đâu quan tâm mấy thứ khác nữa. Yêu là đủ.
Còn các nhà văn xưa, họ không cao sang như vậy, khởi đầu của họ chỉ là những con người lao động bình thường rồi từ từ đi lên. Vì thế họ viết về đủ loại tầng lớp con người, đủ thứ đề tài khác nhau, tạo nên một cái nhìn đa chiều về cuộc sống và con người trong xã hội.
Các tác giả trẻ hiện nay chỉ biết viết sao cho được lòng lớp độc giả tuổi teen là đủ, cái tuổi này vốn dở dở ương ương, cảm xúc cực kì nhạy cảm. Nhưng có một điều rằng, ai rồi cũng phải lớn. Khi đã chín chắn hơn rồi, liệu có ai còn rảnh rỗi đi đọc mấy cái truyện tình yêu sến súa nữa không.
Theo dõi các cuộc thi viết văn gần đây, mình nhận thấy những người đoạt giải cũng thuộc cái tầng lớp nhà văn """"quý tộc"""", toàn là những cá nhân làm văn phòng, ngồi bàn giấy, ít thấy ai từng có quá khứ trực tiếp lao động tay chân hoặc tiếp xúc với những người lao động tay chân. Truyện của họ viết ra vì thế cũng rỗng tuếch, thiếu chiều sâu, giả tạo.
Mỗi lần có truyện gì mới do tác giả trẻ viết, mình lại tìm đọc, thử xem truyện Việt có gì mới mẻ nhưng tiếc là trăm cuốn vẫn như một, nhạt thếch và vô vị.
Nghĩ kĩ lại, chuyện do mấy anh công nhân hay bác sửa xe gần nhà kể lúc ngồi uống cà phê còn hay hơn nhiều so với mấy cái truyện của mấy tác giả trẻ viết hiện nay.”"

Thích




Bình luận


Chia sẻ