Đêm qua, tôi đọc được một bài đăng trên Zhihu. Người viết là một nữ công nhân 50 tuổi bị cho nghỉ việc, đã ly hôn, một mình nuôi con gái và phải đi thuê nhà sống. Bà làm công việc rửa bát trong quán ăn, mỗi tháng kiếm được 2.800 tệ (khoảng 10.493.000 VND), riêng tiền trả nợ nhà đã mất 1.800 tệ (khoảng 6.743.000 VMD). Số tiền còn lại vẫn phải gồng gánh cho con gái học đại học. Con gái bà năm nay 21 tuổi, chỉ nặng 37,5 kg vì hồi nhỏ suy dinh dưỡng. Để tiết kiệm tiền, cô bé đi làm thêm nhận hàng chuyển phát, mỗi lần chỉ được 2 tệ (khoang 7.495 VND). Thân hình gầy gò không bê nổi đồ nặng, n g ã xuống đất vẫn cười, kể với mẹ như chuyện vui. Ở đầu dây bên kia, người mẹ khóc, còn ở đầu này, đứa con lại cười.
Đọc xong bài viết ấy, tôi thấy trong lòng nghẹn lại, không thở nổi. Không phải vì cảm động, mà là vì tuyệt vọng, một kiểu tuyệt vọng thấm sâu đến tận x ư ơ n g t ủ y. Rất nhiều người hỏi tôi: những người ở dưới đáy xã hội rốt cuộc sống như thế nào? Đây chính là câu trả lời. Không có mơ mộng hay tương lai xa xôi, chỉ có những khoản vay nhà không bao giờ trả xong và đống bát đĩa rửa mãi không hết. Trong cái thế giới bị gấp nếp này, có những người cả đời chỉ dùng toàn bộ sức lực để cố gắng sống sót mà thôi.
Sự ấm áp của người nghèo mong manh như một tờ giấy. Bên dưới bài đăng có rất nhiều bình luận ấm áp: người động viên, người gửi quần áo, người chuyển tiền cho con gái bà. Người mẹ cảm động đến rơi nước mắt, nói rằng thế giới này vẫn còn rất ấm áp. Tôi không muốn dội gáo nước lạnh, nhưng tôi buộc phải nói một sự thật đau lòng: những sự ấm áp ấy không cứu được cuộc đời bà, cũng không thể thay đổi số phận con gái bà. Bởi vì trước mặt sự sinh tồn, mọi sự ấm áp đều mong manh như giấy.
Giống như chương trình ở Hồng Kông nơi các tỷ phú được trải nghiệm cuộc sống của tầng lớp đáy. Ban đầu, họ đầy tự tin, cho rằng mình có trí tuệ và năng lực, nhất định có thể lật ngược tình thế. Nhưng trong những căn phòng ổ chuột chật hẹp, dưới cường độ lao động thể lực khủng khiếp, chỉ sau vài ngày, tất cả đều lần lượt đầu hàng. Họ thừa nhận rằng trong môi trường như vậy, chỉ riêng việc sống sót thôi đã tiêu hao hết mọi sức lực, lấy đâu ra tinh thần để nghĩ về tương lai, lấy đâu ra khả năng để nâng cấp bản thân. Đây chính là hiệu ứng hố đen của tầng lớp dưới đáy xã hội: một khi rơi vào đó, nó sẽ không ngừng nuốt chửng thời gian, năng lượng và sức khỏe của bạn, cho đến khi vắt kiệt bạn hoàn toàn. Dù bạn có cố gắng đến đâu, dù bạn có lương thiện đến mức nào, bạn cũng chỉ đang quay tròn trong một vòng lặp c h ế t chóc, vĩnh viễn không thể bò ra được. Bạn tưởng đó là số phận, nhưng thực ra là lựa chọn.
Tôi kể thêm một chuyện còn t à n n h ẫ n hơn. Vài năm trước, tôi từng đến Trung Hoa Viên ở Côn Sơn, nơi được mệnh danh là thánh địa của dân làm việc ngày công. Vô số người trẻ tụ tập ở đó, làm một ngày, chơi ba ngày, sống trong những phòng ngủ tập thể vài chục tệ, ăn những tô mì rẻ mạt vài tệ. Tôi thấy những sinh mệnh đang sống sờ sờ nhưng lại chủ động lựa chọn m ụ c r ữ a. Họ bốc vác, dỡ hàng, giống như Sisyphus (Sisyphus là một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp. Theo truyền thuyết, Sisyphus bị các vị thần trừng phạt vì sự xảo quyệt của mình. Hình phạt dành cho ông là: vĩnh viễn phải đẩy một tảng đá khổng lồ lên đỉnh núi, nhưng mỗi lần gần tới đỉnh thì tảng đá lại lăn xuống, và ông buộc phải quay lại từ đầu. Việc này lặp đi lặp lại vô hạn, không có kết thúc, không có kết quả), hết lần này đến lần khác đẩy tảng đá lên núi rồi lại nhìn nó lăn xuống. Mệt đến mức thở không ra hơi, đồ lót có thể vắt ra nước, chỉ để kiếm hơn một trăm tệ (khoảng 374.000 VND), rồi quay người bước thẳng vào tiệm net tiêu sạch. Có người hỏi họ tại sao không tìm một công việc tử tế hơn, họ trả lời rằng mệt lắm, không muốn bị quản, hôm nay có rượu thì hôm nay say. Nghe thì phóng khoáng, nhưng cũng bi thảm đến mức nào.
Rất nhiều người cho rằng nghèo là do số phận, do không có cơ hội. Đừng tự lừa mình nữa. Nhiều khi, nghèo là một căn bệnh, một căn bệnh nan y đến mức dù có cho bạn cơ hội, bạn cũng không nắm nổi. Nhận thức của bạn quyết định lựa chọn của bạn, lựa chọn của bạn quyết định tầng lớp của bạn. Khi trong đầu bạn chỉ còn hộp cơm trưa hôm nay và tiền chơi net ngày mai, bạn đã được định sẵn chỉ có thể trở thành một con người mắc kẹt trong vòng quay mưu sinh. Dù bạn đứng trên dây chuyền sản xuất ở Thâm Quyến hay ngồi trong quán net ở Côn Sơn, kết cục đều giống nhau: làm vật tư tiêu hao.
Viết đến đây, chắc chắn sẽ có người mắng tôi lạnh lùng, không có lòng trắc ẩn. Nhưng tôi phải nói rằng lòng trắc ẩn là thứ rẻ tiền nhất. Người mẹ đơn thân rửa bát kia cần không phải là nước mắt của bạn mà là tiền. Người vợ mất chồng vì đột tử cần không phải là lời an ủi mà là khoản tiền đủ nuôi hai đứa trẻ. Trong cái thế giới khốn nạn này, nếu bạn không có thực lực, tình yêu của bạn không đáng một xu, lòng tự trọng của bạn cũng không đáng một xu. Bạn chỉ có thể trơ mắt nhìn người thân chịu khổ, nhìn bản thân chìm xuống.
Vì thế, đừng nói với tôi về những năm tháng bình yên nữa. Đối với những người bình thường không bối cảnh, không tài nguyên như chúng ta, ngoài kiếm tiền ra, tất cả đều là nói nhảm. Chỉ có tiền mới khiến bạn khi đối mặt với biến cố không phải quỳ gối cầu xin bác sĩ, chỉ có tiền mới khiến bạn khi đối mặt với khoản vay nhà không phải đi rửa bát, và cũng chỉ có tiền mới cho phép bạn sống như một con người.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét