ĐÙNG MỘT CÁI - PHẦN 3: AI ĐANG LẶNG LẼ “NGƯ ÔNG ĐẮC LỢI” & NGUY CƠ NÀO CHO VIỆT NAM

 

Hôm qua các MXH lan truyền hình ảnh hoá đơn dịch vụ tiểu tiện có 6 nghìn đồng (xem ảnh), trong đó có thuế doanh thu khoảng 7.4% giá bán (444 đồng) và tổng chi phí ước tính để xuất ra được tờ hoá đơn điện tử đó là 16.7% (tầm 1000 đồng) => tất cả sẽ do người tiêu dùng cuối cùng chi trả. Chưa rõ là thật hay chế, nhưng rõ ràng đây là một ví dụ cận biên điển hình cho sự “bình thường mới” của môi trường kinh doanh mà cả xã hội sẽ phải tập làm quen: từ mớ rau con cá cũng phải có hoá đơn & nộp thuế!
Đầu tiên phải khẳng định: điều này là RẤT TỐT cho đất nước, cũng như khẩu hiệu “đã uống rượu bia thì không lái xe” thì “đã kinh doanh thì đương nhiên phải nộp thuế”; tuy rằng cách triển khai còn nhiều điểm tồn tại & có thể làm tốt hơn nữa. Đồng thời rất nên có một số ngoại lệ để khoan sức dân nghèo, đặc biệt với các hộ kinh doanh buôn thúng bán bưng đang giải quyết công ăn việc làm cho bản thân & xã hội (mà thực ra tiền thuế từ họ chắc cũng chẳng nhiều đâu, xin thảo luận thêm trong phần 4).
Ở bài viết trước tôi đã hiến kế nhà nước xem xét MIỄN HỒI TỐ quá khứ các Hộ Kinh doanh nhỏ lẻ, đồng thời nên triển khai theo lộ trình làm sao cho xã hội đỡ “sốc nhiệt” & dẫn đến phản ứng tiêu cực đồng loạt rủ nhau ngừng kinh doanh để nghe ngóng, không tốt cho xã hội (xem lại tại đây https://www.facebook.com/share/p/1F1LVFCUJa/)

Trong bài viết này tôi sẽ nêu quan điểm về sự CÔNG BẰNG của pháp luật nhằm tránh tình trạng “bóp chỗ này nhưng lại phòi vào chỗ khác”; cụ thể là: doanh nhân Việt thì bị quản chặt để cho doanh nhân nước ngoài được hưởng lợi, gây ra bất công và nguy cơ lệ thuộc về kinh tế
===== Bài hơi dài, nghỉ tí đọc tiếp ạ =====

Là một doanh nhân khởi nghiệp từ năm 2001 & đã kinh qua thực chiến hầu hết các mô hình kinh doanh, tôi tạm phân loại ngành kinh doanh bán lẻ nhỏ lẻ (vốn là đối tượng chịu ảnh hưởng chính từ NĐ70) ra thành 3 khối sau:

1- NHÀ BÁN OFFLINE

Có thể nói 2025 là năm “tam tai” của khối Hộ Kinh Doanh nhỏ lẻ truyền thống đã tồn tại cùng đất nước từ ngàn đời nay. Thứ nhất là họ đã, đang & sẽ tiếp tục bị bán lẻ Online “đập” mạnh; thứ 2 là việc xoá bỏ thuế khoán chuyển sang thuế doanh thu có thể bào mòn lợi nhuận khiến họ buộc phải tăng giá, đồng thời làm quen với công nghệ & khai báo thuế; thứ 3 là nguy cơ bị truy bắt hàng tồn kho không hoá đơn đầu vào mà trên thực tế trước đây rất nhiều mảng kinh doanh nhỏ KHÓ hoặc KHÔNG thể lấy được hoá đơn, ví dụ: ăn uống, nông sản…

Có thể nói đối tượng này bị tác động LỚN NHẤT từ NĐ70, khiến họ lúng túng & sợ hãi đến mức một bộ phận phải tạm ngừng kinh doanh (xem ảnh). Haizzz thì cũng phải thôi vì xưa nay “đất nước mình vẫn thế” mấy chục năm rồi, giờ “đùng một cái” bị ốp thì đống hàng tồn kho chẳng đi đứt hết

2- NHÀ BÁN ONLINE

Nhóm này cũng chẳng khá khẩm hơn gì đâu ạ! Chỉ tính riêng các chi phí để bán được hàng thôi (phí giao dịch cho sàn TMĐT, quảng cáo & khuyến mãi, lưu kho, vận chuyển…) đã cao hơn nhiều so với thuê Shop mặt phố. Vấn đề chính ở đây là: chi phí này đã, đang & sẽ liên tục tăng (hiện tượng “vặt lông vịt”), hiện có thể lên tới 50% doanh thu bán hàng; chưa bao gồm các chi phí vận hành kinh doanh khác (trả lương, bảo hiểm, thuê văn phòng, nhà xưởng…).

Hậu quả là phần đa các nhà bán hàng thường chịu LỖ khi bán Online, khiến họ phải đẩy giá bán lẻ lên gấp khoảng 5 lần so với giá vốn thì may ra mới có chút đỉnh lãi, hoặc phải chấp nhận Online chỉ là kênh tiêu tiền Marketing chịu lỗ mà thôi. Nay nghị định 70 bắt chặt thuế từ dữ liệu của các sàn TMĐT, hồi tố quá khứ & thu trên % doanh thu chứ không phải % lợi nhuận (vì các Hộ Kinh Doạn xưa nay có mấy khi lấy hoá đơn chi phí đầu vào để hạch toán khấu trừ đâu), khiến không ít nhà bán đã phải “chết đứng” vì lỗ chồng lỗ khi nhận Bill thuế

Tuy nhiên không thể không biết ơn điểm sáng chói lọi của chiến dịch tấn công hàng giả, hàng nhái, quảng cáo quá lố (kem trộn, mỹ phẩm, thực phẩm bẩn, TPCN giả…) của các lực lượng chức năng giúp làm trong sạch môi trường kinh doanh & bảo vệ nòi giống dân tộc Việt

3- NHÀ BÁN XUYÊN BIÊN GIỚI TỪ NƯỚC NGOÀI

Oài, đây mới là THẾ LỰC mới nổi & âm thầm HƯỞNG LỢI NHẤT, đúng kiểu “bất chiến tự nhiên thành”! Theo ước tính thì riêng sàn Shopee (chiếm 70% thị phần TMĐT) hiện có khoảng 31.500 nhà bán XBG từ nước ngoài, bên cạnh 2 sàn TMĐT nước ngoài lớn khác (tổng cộng chiếm đến 99% thị phần)

Những ai thường xuyên mua hàng Online sẽ dễ thấy các sàn TMĐT nói trên đang tràn ngập hàng hoá giá rẻ bán lẻ trực tiếp XBG từ nước ngoài (hầu hết là Trung Quốc) đến tận tay người tiêu dùng Việt Nam (xem ảnh minh hoạ). Hệ thống tổng kho sát biên giới Việt-Trung được chính phủ nước họ hỗ trợ mạnh mẽ (ví dụ: miễn phí lưu kho) luôn đầy ắp hàng hoá sẵn sàng Ship đến “tận đầu giường” người tiêu dùng Việt chỉ trong 1-2 ngày; có khi còn nhanh hơn cả Ship hàng nội địa từ Hà Nội vào TPHCM. Nói về chất lượng & giá cả thì nhiều mặt hàng ngon-bổ-rẻ hơn hàng sản xuất trong nước vì quy mô thị trường họ gấp tận ~15 lần nước ta.

Vấn đề là khối nhà bán này ngoài 10% thuế VAT (mới áp dụng gần đây) thì KHÔNG phải chịu nhiều nghĩa vụ & trách nhiệm khác như nhà bán Việt Nam, cụ thể: không thuế nhập khẩu (với hàng De Minimis giá trị dưới 1 triệu, thậm chí còn đang có đề xuất tăng lên 2 triệu), không thuế doanh thu hoặc thu nhập, ít tạo công ăn việc làm cho người Việt (một số hãng vận chuyển nội địa Việt Nam nhưng hầu hết cũng của chủ Trung Quốc)…

Điều này dẫn đến LỢI THẾ vô hình lớn khủng khiếp so với hàng Việt là: không phải kiểm hoá, không điểm định chất lượng hay hợp chuẩn hợp quy hoặc độc hại, không bị các lực lượng chức năng kiểm tra giám sát, không lo bảo hành hoặc hậu mãi, không phát sinh chi phí vận hành kinh doanh trên lãnh thổ Việt Nam… Như này thì mình cũng muốn chuyển nhà sang đó mà kinh doanh ấy chứ lị (hihi nói đùa đấy ạ, tôi yêu nước lắm chứ không thì đã chẳng dại mà viết bài này)

Những lợi thế VÔ ĐỊCH này đã & đang giúp hàng ngoại nhập XBG tăng trưởng rất nhanh khoảng 20-30% mỗi năm, dự kiến đạt 25-30 nghìn tỷ đồng trong năm 2025. Điều này sẽ đẩy lùi & tiến tới có thể TIÊU DIỆT hàng hoá và các nhà bán trong nước để thống lĩnh thị trường trong tương lai 10-20 năm tới. Thực tế cho thấy nhiều Shop mặt phố gần đây đang dần đóng cửa hàng loạt khiến mặt bằng bán lẻ ế thừa, còn hàng Việt trên các Shop Online thì ít dần ít mòn đi. Cứ đà này thì liệu ngành sản xuất và bán lẻ hàng tiêu dùng ở Việt Nam trong tương lai xa có bị chiếm hữu bởi các doanh nhân ngoại giống như hiện thực tại nhiều quốc gia Đông Nam Á khác?

Cá nhân tôi cho rằng: cộng đồng doanh nhân Việt Nam nhỏ lẻ chân chính luôn mong muốn tuân thủ pháp luật & sẵn sàng nộp thuế để xây dựng đất nước. Tuy nhiên môi trường pháp luật cần đảm bảo công bằng để nếu không bảo hộ được doanh nghiệp trong nước (như Indonesia họ bảo vệ thị trường nội địa dã man luôn) thì ít nhất cũng phải KHÔNG THIỆT HƠN so với các doanh nghiệp nước ngoài, đặc biệt là đối tượng nhà bán lẻ XBG. Xét cho cùng thì khối doanh nghiệp FDI còn đầu tư trực tiếp, xây dựng nhà xưởng để giải quyết công ăn việc làm cho người dân, đóng nhiều loại thuế cho Việt Nam & chịu sự kiểm tra giám sát của chính quyền; còn đây thì CHẲNG gì mấy

Theo phân tích từ ChatGPT thì Việt Nam đang nằm trong nhóm DỄ DÃI nhất trong khu vực đối với hàng nhập lẻ XBG & có nguy cơ trở thành “chợ tiêu dùng không biên giới” nếu không được điều chỉnh kịp thời.

1- Mức miễn thuế 1 triệu đồng là quá cao so với đa số nước ASEAN (chỉ vài USD).
2- Việc đề xuất tăng lên 2 triệu đồng là rất nguy hiểm, vì:
+ Dễ bị lạm dụng “lách luật” tách đơn hàng để né thuế & trên thực tế là đang diễn ra như vậy rồi, tôi đã từng mua được đơn hàng mười mấy triệu mà chẳng thuế má gì hết
+ Tạo điều kiện cho hàng ngoại nhập giá rẻ chiếm lĩnh thị trường tiêu dùng trong nước.
+ Gây bất công cho doanh nghiệp nội địa vốn chịu đủ các loại thuế, chi phí & quản lý.
Do đó, để hưởng ứng chủ trương thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân của Đảng, Nhà nước và Tổng bí thư Tô Lâm, tôi xin mạnh dạn HIẾN KẾ một số chính sách cụ thể nhằm đảm bảo cạnh tranh CÔNG BẰNG đối với khối nhà bán hàng TMĐT XBG này như sau:
1- Ngoài 10% thuế VAT, cần áp dụng thêm THUẾ DOANH THU (tối thiểu 10% nữa) trên giá trị các đơn hàng bán lẻ XBG thông qua các sàn TMĐT vào nước ta.
2- Giảm giá trị đơn hàng XBG (De Minimis) được miễn THUẾ NHẬP KHẨU từ 1 triệu đồng như hiện nay xuống 100 nghìn đồng (như Indonesia chỉ nhõn có 3 USD), thậm chí bãi bỏ hẳn việc miễn thuế tối thiểu này như nhiều quốc gia phát triển khác (như Malaysia) đã áp dụng để bảo vệ thị trường trong nước (tham khảo ChatGPT).
3- Giám sát dòng tiền đang chuyển ra nước ngoài của các sàn TMĐT để thanh toán cho nhà bán XBG nước ngoài nhằm giám sát thuế & chống chuyển giá.
4- Có chính sách kiểm soát giá phí của các Sàn TMĐT & phải ưu tiên cho nhà bán Việt Nam (vì đây là dịch vụ thiết yếu của xã hội thời đại 4.0), không để tình trạng tăng phí vô tội vạ chèn ép nhà bán trong nước như hiện nay.

Kính mong các tổ chức bảo vệ doanh nghiệp như: Hiệp hội TMĐT (VECOM), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV)… và các Bộ Ban Ngành có liên quan cùng soi xét & giúp cho cộng đồng doanh nhân vừa & nhỏ như chúng tôi có được một môi trường cạnh tranh CÔNG BẰNG trên chính sân nhà mình. Để tương lai có thể tồn tại & phát triển được nhằm phòng thủ thị trường nội địa & bảo vệ an ninh kinh tế; qua đó tiếp tục đóng góp cho sự lớn mạnh của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

(Nguyễn Hoà Bình, doanh nhân khởi nghiệp)
LƯU Ý: đề nghị bình luận văn minh lịch sự nhằm đóng góp xây dựng đất nước; những lời lẽ gây thù hằn, kích động, chia rẽ hoặc chính trị hoá sẽ bị xoá & báo cáo; vui lòng ghi rõ nguồn khi chia sẻ.