Hôm qua tìm sách để liệt kê kinh nghiệm, thấy có cuốn của bên Trẻ, sắp ra, mà tựa đề bần hèn quá. Cuốn đó là dạng sách textbook nha, có tầm có vóc. Tiêu đề gốc cũng hàn lâm và rất hay. Critical Thinking: Your Guide to Effective Argument, Successful Analysis and Independent Study, là nói rõ sách hướng dẫn cách tư duy phản biện để tranh luận, phân tích, và nghiên cứu độc lập. Sang TV cái, ko biết bên đó họ quyết sách ra sao, lại chọn tiêu đề như sách self-help: Tư duy phản biện để không bị thao túng tâm lý. Giữa hai cái tiêu đề, là sự khác nhau cả một trời một vực luôn nha. Dù rằng, có thể tiêu đề gốc khoanh vùng độc giả hơi hẹp, sang thị trường VN cần tiếp cận độc giả đa dạng hơn. Nhưng mà như này thực là khó chấp nhận nha. Chưa kể thiết kế bìa. Sách gốc là textbook, nên bìa mô phạm kiểu nhàm chán kinh điển của textbook, nhưng sự đơn giản đó cũng nói lên vị trí của cuốn sách rồi. Bìa TV thì như hoạt họa nha.

1 cuốn nữa, Insane Mode: How Elon Musk's Tesla Sparked an Electric Revolution to End the Age of Oil, có ý nói đến 1 cái đề tài rất cao xa, là cuộc cách mạng xe điện chấm dứt kỷ nguyên dầu mỏ. Rồi sang TV cái, thành Elon Musk - Đặt Cả Thế Giới Lên Bốn Bánh Xe Điện.

Có sự khác biệt trong cách đặt tiêu đề sách mà mình cảm nhận được. Ví dụ, sách gốc bên đó đặt tiêu đề - và cả vẽ bìa minh họa nữa - theo tinh thần của cuốn sách, theo thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm. Nhiều cuốn rất tài tình. Tiêu đề bổ sung cho nội dung. Có khi phải đến lúc đọc nội dung trong sách mới hiểu được ý nghĩa tiêu đề, và lúc sáng tỏ ấy quả thực cảm thấy rất thú vị.

Còn cách dịch tiêu đề ở mình đây, trước hết là theo thị hiếu. Tiêu đề ko cần bám tinh thần sách, mà phải chọn tiêu đề theo tiêu chí hấp dẫn độc giả (này thì mình từng làm BTV, từng tham gia các cuộc họp chọn tiêu đề sách). Bìa sách thì đúng chuẩn minh họa. Kiểu, nói về Amazon thì sẽ có hình hộp gửi hàng, nói về tư duy thì sẽ có hình bóng đèn hay cái đầu.... đại loại vậy. Nó ko có hồn.

Cơ mà dù gì, bản dịch làm mất đi tầm vóc của nguyên gốc như vậy, cũng là khó chấp nhận.