Hình như copy đoạn hơi dài. Sau tem tém lại vậy. Cuốn sách thực sự rất hay.

“Nói rồi, ông đưa cặp mắt sắc sảo dưới hàng lông mày rậm rạp nhìn thẳng vào tôi và hạ thấp giọng nhả từng chữ thật rõ ràng: ‘Ta tìm ra được con đường làm giàu khi ta quyết định rằng phải giữ lại một phần trong toàn bộ số tiền mà ta kiếm được. Và cậu cũng nên làm như vậy.’

“Sau đó, Algamish vẫn giữ nguyên cái nhìn sắc sảo như xuyên thấu tâm can tôi, nhưng không nói thêm gì nữa.

“’Chỉ có thế thôi sao?’ tôi hỏi.

“’Như thế là đủ để biến một anh nông dân chăn cừu trở thành một thương gia chuyên cho vay tiền rồi đấy,’ ông trả lời.

“Nhưng chẳng phải cháu được quyền giữ lại toàn bộ số tiền mà cháu kiếm được hay sao?’ tôi thắc mắc.

“’Còn lâu nhé,’ ông trả lời. ‘Cậu không phải trả tiền cho người bán quần áo à? Cậu không phải trả tiền cho thợ đóng giày à? Cậu không phải bỏ tiền ra để mua đồ ăn thức uống à? Cậu có thể sống ở cái đất Babylon này mà không cần chi tiêu hay sao? Vậy thì thu nhập tháng trước của cậu còn lại cái gì? Còn thu nhập của năm vừa qua thì sao? Đồ ngốc! Cậu trả tiền cho tất cả mọi người ngoại trừ chính bản thân cậu. Cậu vắt sức ra mà làm việc cho những người khác. Chẳng thà cậu đi tìm một chủ nhân nào đó xin làm nô lệ, làm việc cho ông ta, rồi ông ta cho cậu cơm ăn áo mặc. Nếu cậu giữ lại được một phần mười trong tổng số tiền mà cậu kiếm được, thử tính xem trong mười năm cậu sẽ có bao nhiêu?’

“Vốn là người biết tính toán nhanh nhẹn, tôi trả lời ngay: ‘Tương đương với số tiền mà cháu kiếm được trong một năm.’

“’Cậu mới chỉ nói đúng được một nửa sự thật thôi,’ ông nói. ‘Mỗi đồng vàng mà cậu tiết kiệm được chính là một nô lệ làm việc cho cậu. Mỗi xu mà đồng vàng ấy kiếm được chính là đứa con của nó, và đứa con này cũng có thể kiếm thêm tiền về cho cậu. Nếu cậu muốn trở nên giàu có, vậy thì số tiền cậu tiết kiệm được phải kiếm được tiền, và con cháu do chúng sinh ra cũng phải biết kiếm tiền, có như vậy cậu mới chạm tay được vào nếp váy của nữ thần giàu sang mà cậu hằng mơ ước.

“’Có thể lúc này trong bụng cậu đang thầm mắng lão già tôi gạt người, định nuốt trôi công sức thức trắng đêm làm lụng của cậu,’ ông nói tiếp, ‘nhưng thực ra là tôi đang trả công cho cậu gấp cả nghìn lần so với mức thù lao thực tế, nếu như đầu óc cậu đủ thông minh để nắm được sự thật mà tôi đang chia sẻ với cậu.

“’Hãy giữ lại một phần trong toàn bộ số tiền mà cậu kiếm được. Phần tiền giữ lại này không nên thấp dưới mức một phần mười trong tổng số tiền, kể cả khi cậu chỉ kiếm được rất ít. Dĩ nhiên, cứ thoải mái nâng cao tỉ lệ này nếu như cậu có thể. Điều quan trọng ở đây là cậu phải trả tiền cho bản thân mình trước tiên. Phần tiền còn lại dùng để mua đồ ăn, quần áo, giày dép, làm từ thiện, và sám hối trước các vị thần linh – và đừng bao giờ chi tiêu vượt quá số tiền này.

“’Tài sản cũng giống như một cái cây, mọc lên từ một hạt mầm bé xíu. Đồng tiền đầu tiên mà cậu tiết kiệm được chính là hạt mầm sẽ ươm lên thành cái cây sung túc sau này. Cậu càng trồng sớm, cây sẽ càng mọc sớm. Và cậu càng kiên trì nuôi dưỡng nó, đều đặn rót tiền tiết kiệm để tưới tắm cho nó, cậu sẽ càng sớm được có ngày mãn nguyện ngồi hưởng thụ bóng mátcủa nó.’

“Nói xong những lời đó, ông cầm lấy những phiến đất khắc điều luật rồi rời đi.

“Ngẫm nghĩ về những điều mà Algamish vừa chia sẻ, tôi thấy cũng hợp lý, nên quyết định thử áp dụng. Mỗi lần nhận tiền công, cứ mười xu đồng tôi lại trích ra một xu và đem giấu nó đi. Và thật lạ lùng, tôi không còn quá thiếu thốn tiền nong như trước kia! Tôi cố gắng xoay sở để sống mà không cần đến số tiền được trích ra đó, và nhận thấy rằng mọi chuyện hầu như không có sự khác biệt nào đáng kể so với trước kia. Nhưng khi kho tiền dành dụm lớn dần lên, trong tôi thường xuyên xuất hiện mong muốn tiêu xài nó để mua những thứ hay ho được trưng bày ở các cửa tiệm, những thứ lạ lẫm do lạc đà và tàu thuyền chuyên chở đến từ vùng đất của người Phoenicia. May mắn là tôi đã khôn ngoan mà kiềm chế bản thân.

“Mười hai tháng sau đó, Algamish quay trở lại và hỏi tôi: ‘Con trai, trong năm vừa qua cậu có tự trả lương cho mình ít nhất một phần mười trong toàn bộ số tiền mà cậu kiếm được không?’

“Tôi tự hào trả lời: ‘Có, thưa thầy.’

“’Tốt đấy,’ ông cười rạng rỡ, ‘vậy cậu đã làm gì với số tiền giữ lại ấy?’

“’Cháu đưa nó cho bác thợ đóng gạch Azmur. Bác ấy nói sắp đi xa một chuyến tới thành phố Tyre ở Phoenicia và khi tới đó sẽ dùng số tiền này để mua các món đồ trang sức quý hiếm cho cháu. Khi bác ấy quay về, cả hai sẽ đem trang sức bán lấy giá cao rồi chia nhau lợi nhuận kiếm được.’

“’Đúng là kẻ ngốc thì phải học tập,’ nụ cười rạng rỡ lập tức biến mất. ‘Vì sao cậu lại tin tưởng vào mớ kiến thức về đồ trang sức của một người thợ đóng gạch? Liệu cậu có tìm gặp thợ làm bánh mỳ để hỏi về các vì sao không? Không. Nếu là người có đầu óc, hẳn cậu sẽ tìm đến một vị chiêm tinh gia. Vậy là khoản tiền tiết kiệm của cậu đi đời nhà ma rồi đấy, chàng trai trẻ ạ. Cậu đã nhổ bật rễ cây tài sản của mình rồi còn gì! Nhưng không sao, hãy trồng lại cây khác đi. Hãy thử lại một lần nữa. Và lần tới, nếu cậu muốn xin lời khuyên về đồ trang sức, nhớ là phải tìm đến người chuyên buôn bán đồ trang sức. Nếu muốn tìm hiểu về lũ cừu, hãy đi hỏi người chăn cừu. Lời khuyên là thứ được cho đi miễn phí, nhưng hãy thận trọng khi tiếp nhận chúng và chỉ nên lựa chọn những lời khuyên có giá trị. Người nào lắng nghe lời khuyên về cách tiết kiệm tiền của một người không có kinh nghiệm trong lĩnh vực này sẽ phải trả giá bằng chính số tiền tiết kiệm của mình để chứng minh rằng quan điểm của kẻ kia là sai lầm.’ Nói xong những lời này, Algamish rời đi.    

“Và mọi chuyện diễn ra đúng như ông đã dự liệu. Những người ở Phoenicia đã lừa bán cho bác Azmur đồ trang sức giả làm từ thủy tinh vô giá trị. Nhưng nghe lời Algamish, tôi lại tiếp tục tích cóp một phần mười thu nhập, bởi vì lúc này tôi đã hình thành được thói quen đó nên việc tiết kiệm không còn khó khăn như trước nữa.  

“Mười hai tháng nữa lại trôi qua, Algamish tìm đến phòng khắc chữ tìm gặp tôi và hỏi: ‘Từ lần cuối chúng ta gặp nhau đến giờ, cậu đã có được những sự tiến bộ gì rồi?’

“’Cháu vẫn kiên trì tự trả lương cho chính mình,’ tôi đáp, ‘và với số tiền tiết kiệm được, cháu đưa cho bác thợ làm khiên Aggar để mua đồng. Bây giờ cứ cách bốn tháng bác ấy lại trả cháu tiền lãi.’

“’Tốt lắm. Vậy cậu làm gì với số tiền lãi ấy?’

“’Cháu đã làm một bữa tiệc thịnh soạn với mật ong, rượu hảo hạng, và bánh tẩm gia vị. Ngoài ra cháu còn mua cho mình một chiếc áo dài màu đỏ. Cháu đang tính sắp tới sẽ mua một con lừa con để cưỡi.’

“Nghe thấy tôi trả lời như vậy, Algamish không khỏi phá lên cười: ‘Vậy là cậu đã ăn những đứa con mà khoản tiền tiết kiệm của cậu sinh ra rồi đấy. Còn mong gì chúng có thể làm việc cho cậu? Và làm sao mà chúng có thể sinh con để những đứa con này cũng lại làm việc cho cậu đây? Trước tiên, hãy gây dựng cho mình một đội quân nô lệ bằng vàng, rồi sau đó cậu có thể tha hồ tổ chức tiệc tùng mà không có gì phải áy náy cả.’ Nói xong những lời này, Algamish rời đi.

“Phải hai năm sau ông mới quay lại gặp tôi, lúc này trên gương mặt ông đã đầy nếp nhăn và cặp mắt sụp xuống, ông đã rất già. Ông hỏi tôi: ‘Arkad này, cậu đã kiếm được nhiều tiền đúng như mong muốn chưa?’

“Tôi trả lời: ‘Chưa hoàn toàn đúng như mong muốn, nhưng cháu cũng đã có trong tay một số tiền kha khá rồi, và nó cũng kiếm tiền về cho cháu, rồi khoản tiền mà nó tạo ra cũng đang tiếp tục kiếm thêm tiền.’

“’Và cậu vẫn còn tiếp thu lời khuyên của những người thợ đóng gạch đấy chứ?’

“’Về chuyện đóng gạch thì rõ ràng họ có thể đưa ra những lời khuyên rất tốt mà ông,’ tôi phản bác.

“’Arkad,’ ông nói tiếp, ‘vậy là cậu đã tiếp thu rất tốt các bài học cần phải nắm vững. Trước tiên, cậu học được cách sống dưới mức thu nhập của mình. Tiếp đến, cậu học cách tìm kiếm lời khuyên từ những người có đủ khả năng đưa ra lời khuyên nhờ vào kinh nghiệm thực tế mà họ tích lũy được. Và cuối cùng, cậu học được cách khiến tiền bạc làm việc cho mình.

“’Cậu đã tự học cách kiếm tiền, cách giữ tiền, và cách sử dụng tiền. Vì thế, bây giờ cậu đã hoàn toàn có đủ năng lực để đảm nhiệm trọng trách.