Vừa gặp 1 câu hay, ý tứ thì không mới, nhưng hợp với quan điểm của mình, đại ý: "Người diễn viên nghiệp dư học lời thoại cho đến khi thuộc lòng, còn diễn viên chuyên nghiệp học lời thoại cho đến khi không thể quên."

Mình vốn là người tự học là chủ yếu, từ cách học cho đến công việc đều liên quan đến sự tỉ mẩn, nên cứ đọc mấy câu kiểu này là tâm đắc.

Thực ra, mình tin vào khái niệm làm việc nhập tâm, hay nhập thần. Vì có như thế, mới đủ sự hiểu, từ cái hiểu đó mới nảy ra nhiều ý tưởng.

Khi dịch cũng vậy, nhất là dịch sách. Mình nghĩ là đôi khi dịch phải như người nhập đồng: đa dạng lắm, có thể là nhập vào nhân vật, vào bối cảnh trong sách, cũng có thể là nhập vào tác giả, cũng có thể là nhập vào độc giả tưởng tượng. Việc này không chỉ áp dụng cho sách văn học, mình nghĩ vậy. Nhưng nhập xong rồi, lại phải xuất. Lại phải là người quan sát, từ ngoài nhìn vào phần mình đã dịch, để đánh giá xem dịch vậy đã ổn chưa.

Thực ra, có lẽ nó là phần mở rộng của một lời khuyên trong cuốn Ngũ Luân Thư. Khi đương đầu với kẻ địch, phải suy nghĩ bằng cái đầu của đối thủ, thì sẽ biết họ hành động như thế nào, để biết cách ứng phó. Nghĩa là phải tư duy theo kiểu: ta với mình tuy hai mà một, mình với ta tuy một mà lại rất hai.

Có một câu nói, hình như trong thiền của Nhật, mà mình rất tâm đắc: "Mười năm vẽ trúc, biến thành trúc. Đến lúc vẽ, chẳng để ý gì tới trúc." Vì lúc đó, người vẽ và trúc đã nhập thể lại thành một, bàn tay đưa bút vẽ, cũng chính là những lá trúc la đà.

Mà chuyện này, nói thì dễ, thực hành mới khó.