Đã sửa xong phần của chị sếp.

Chẳng hiểu sao, khi đọc case study của nước ngoài viết, và mấy case study của người Việt viết, cụ thể là cho cuốn sách này, mình thấy khác nhau một trời một vực luôn ấy.

Một bên thì khỏi nói, khúc chiết, rõ ràng, đầy đủ.

Một bên thì luẩn quẩn loanh quanh. Rõ ràng có đề mục riêng cho mỗi phần mà trình bày giẫm đạp lên nhau, 1 ý đem đi rải khắp các phần. Chưa nói đến việc cấu trúc các phần cũng lộn xộn, rối rắm và không truyền tải được điều gì.

Thì cũng giống như lúc mình dịch Anh-Việt rồi quay sang Việt-Anh. Nhiều lúc cố dịch cho kịp deadline mà mình phải làm trong tình trạng nửa thức nửa ngủ, nhưng nhiều chỗ, hoàn toàn có thể theo cấu trúc ngữ pháp mà dịch. Mấy cái kỹ thuật đảo câu đảo vế cho thuần Việt thì ít nhiều mình cũng hình thành công thức riêng cho mình, nên cứ vậy mà áp vào. Hoặc khi gặp câu phức tạp, dài dòng, thì bước đầu tiên là xác định cặp chủ-vị chính, nắm được nó rồi thì cành nhánh phụ trổ ra thế nào rồi dần cũng xử lý được. Nhưng riêng dịch Việt-Anh thì không. Nó là cả một trải nghiệm nặng nề. Bởi vì nhiều khi, đọc đến 3-4 câu rốt cuộc vẫn không hiểu người ta viết cái gì, ko thấy ý tứ ở đâu cả, thậm chí muốn tóm tắt cũng khó. Chưa kể viết như đọc, nên là chủ vị thừa thiếu lộn xộn cả. Đọc thoáng qua, như nghe thoáng qua, nắm được mấy từ khóa thì gật gù tưởng là mình hiểu. Nhưng đến khi phải đặt bút dịch ra 1 thứ tiếng khác, tức là phải tương tác sâu hơn với nó một chút nữa, mới thấy vấn đề. Ngữ pháp tệ, và tư duy càng tệ hơn. Nó ko cho thấy sự mạch lạc và rõ ràng của tư duy. Nên thật, rất sợ dịch Việt-Anh.

Lại nói tư duy. Ừ, mình đồng ý với nhận định rằng, ngôn ngữ là vỏ bọc tư duy. Người làm sao của chiêm bao làm vậy. 2 cuốn khó nhất mình từng làm là cuốn Những kẻ tiên phong của Walter Isaacson và cuốn Hồi ký chiến tranh của Charles de Gaulle. Với mình, đó là 2 bậc thầy ngôn ngữ. Trau chuốt, tinh tế, và thực sự rất khó. Mỗi câu họ viết đều giống như 1 cuộc vật lộn. Có 1 câu của Isaacson, chỉ 2 vế mà mình lăn tăn cả nửa buổi làm việc. Có những câu 2 bác ấy viết thành cả 1 đoạn dài nửa trang. Có đôi lần mình cố thử làm như hai bác í, tức là 1 câu là 1 đoạn thì tiếng Việt mình cũng để nguyên thành 1 đoạn. Có lúc thành công, có lúc không. Nhưng thực sự, những gì học được ở 2 bác này rất nhiều.

Chỉ có điều, để đọc những tác phẩm đó, hoặc giản dị hơn là để đọc được những câu vừa đúng vừa hay nó cũng đòi hỏi cả 1 nghệ thuật, mình nghĩ thế. Như cuốn vừa dịch chẳng hạn. Cách viết không quá khó, nhưng nó sẽ có sự thách thức người đọc theo cách riêng của nó. Nên nói là dịch cho thuần Việt thì cũng khó mà đánh giá hết được. Bởi vì mình nghĩ, tiếng Việt vẫn là sinh ngữ. Mà là sinh ngữ, thì để tiếp tục sinh chứ đừng tử, thì tiếng Việt cũng cần được thách thức, cần phải điều chỉnh và thích nghi. Cứ giơ lá bài thuần Việt lên, đôi khi lại là rào cản cho sự phát triển.

Một cái khó bây giờ, có lẽ là nhiều người vẫn có thói quen đọc những ý tứ đơn giản, trình bày trúc trắc một chút là hết kiên nhẫn.

Còn mình, bài học rút ra sau cuốn sách này là: Vẫn còn nhiều thứ phải cải thiện thêm. Vẫn có chỗ thấy đuối đuối. Mình vẫn đi theo con đường an toàn là dịch sát ý. Sau khi đọc Bùi Giáng, Ngọc Thứ Lang, Lý Lan thì mình cũng bắt đầu có ý muốn mạo hiểm một chút. Thì có cảm thấy tự do và thoải mái hơn, dù rằng sự cải thiện ấy vẫn còn e dè.