BI KỊCH CỦA THÓI THƯỜNG

Hôm qua (Black Friday), có bao nhiêu người tràn ra đường mua sắm mà còn nhớ đến các đợt mưa xối xả khủng khiếp và bão cuồng phong ở Miền Trung cách đây chỉ gần 2 tháng? Có bao nhiêu người nhận ra các ánh đèn được thắp lên nơi các cửa hàng, trung tâm thương mại, đại siêu thị... là từ dòng điện có chứa nước mắt, máu và mạng sống của anh chị em và đồng bào của mình?

Mọi người cứ nghĩ hàng hóa là một phần của giải pháp, rằng ngay cả những món hàng được tiếp thị là xanh, sạch, có thể tái tạo được, phù hợp với năng lượng bền vững... vẫn sẽ là một phần của giải pháp cứu độ họ.

Mọi người quên mất rằng chính họ mới là vấn đề gây ra thảm họa, khi ồ ạt tiêu dùng bởi kích cầu và áp lực tăng trưởng của nền văn minh này. Một người mua, rồi nhiều người mua, và tất cả tăng lên theo hàm số mũ. Tất cả quên mất và không có khả năng nhận ra được bức tranh toàn cảnh lớn hơn, khi mà tiêu dùng và tăng trưởng sẽ thúc đẩy ô nhiễm môi trường, xả thải khí nhà kính, tàn phá hệ sinh thái, đem đến cuộc khủng hoảng khí hậu và sụp đổ sự sống trên phạm vi toàn hành tinh.

Rất nhiều xã hội đã nhìn nhận bức tranh lớn đó. Nó cho thấy những thiệt hại mà chúng ta đang làm đối với môi trường. Nhiều người hiểu rằng sự phát triển vô hạn trên một hành tinh hữu hạn là không thể. Đối với nhiều người đã nghe nói về GIẢM TĂNG TRƯỞNG (Degrowth), việc chuyển đến thế giới Degrowth dường như là điều không thể.

Vì vậy, xã hội đã không hành động đúng. Họ chấp nhận với cái gọi là tăng trưởng xanh, mặc dù họ có thể không nghĩ đến nó trong nội hàm thuật ngữ đó. Họ vẫn lưu giữ động cơ tiềm ẩn ấy trong bản năng.

Giờ đây, chúng ta không chỉ chạm đến GIỚI HẠN CỦA SỰ TĂNG TRƯỞNG, mà còn vượt qua lằn ranh đỏ. Có vẻ như chúng ta đã tiến tới một bi kịch mới - gọi là BI KỊCH CỦA THÓI THƯỜNG, còn thảm hại và khó that đổi hơn bản gốc. Bản gốc trước kia là về những cá nhân làm điều đúng đắn cho bản thân và gia đình họ khi chấp nhận làm giàu và tiêu dùng vô hạn, và điều này hoàn toàn có hại cho cộng đồng. Còn ngày nay, với khuynh hướng mới này, chúng ta có những người tốt đang làm những điều tốt với năng lượng tái tạo, gia tăng mức hiệu quả của tiêu thụ năng lượng, sử dụng hàng hóa xanh, sạch, có thể tái chế... nhưng vì xã hội đặt quá nhiều niềm tin vào những công nghệ đó và không hành động vì bức tranh toàn cảnh lớn hơn - chính là THÓI TIÊU DÙNG và KHẢ NĂNG CUNG CẤP NGUỒN LỰC CỦA HỆ SINH THÁI - nên loài người vẫn đang trên đường tiến tới mức độ phá hủy tổng lực và rơi xuống hố đại tuyệt chủng.