ĐÃ PHÁT HIỆN RA!
Tôi cứ thắc mắc hoài rằng:
Tại sao các em sinh viên năm thứ hai của trường tôi trong hai năm gần đây rất chịu khó học, đầu vào khá tốt, nhưng học luật lại rất kém?
Câu chuyện là thế này:
Năm nay, tôi được phân giảng dạy 3 lớp năm thứ hai, trong đó có 2 lớp học môn luật thương mại và 1 lớp học môn luật dân sự.
Trong tất cả các giờ lên lớp của tôi lúc nào cũng có khoảng từ 2-5 giáo viên trẻ dự giờ.
Thực tế, không một em sinh viên nào nắm được thậm chí những kiến thức cơ bản nhất của luật học được dạy trong tất cả các môn học năm thứ nhất (lý luận chung, luật hiến pháp, luật hành chính, luật dân sự, luật La mã, kể cả lịch sử pháp luật...), trừ luật hình sự.
Đó là sự thật mà các bạn giáo viên trẻ dự giờ đều biết.
Sau khi kêu với Chủ tịch hội đồng trường và Hiệu trưởng nhiều lần, hôm kia tôi xin đi cùng Hiệu trưởng lên Hoà Lạc (nơi bắt sinh viên năm nhất học tập trung tại đó) để xem xét thực tế.
Điều mà tôi phát hiện ra và tôi cho đó là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây ra cái kém chất lượng cực độ của những em sinh viên năm thứ hai mà hiện tôi đang dạy.
Đó là cái được gọi là "phương pháp để cho các em tự thuyết trình với nhau" được nhiều giáo viên ở trường tôi sử dụng.
Cái phương pháp lười và vô trách nhiệm này có các bước như sau:
(1) Họ chia sinh viên trong lớp ra thành vài nhóm ngay từ buổi đầu vào môn học;
(2) Họ giao cho từng nhóm những vấn đề khác nhau mà phải học trong môn học, và yêu cầu các nhóm tự nghiên cứu;
(3) Họ bắt từng nhóm cử người thuyết trình trước cả lớp về vấn đề nhóm thuyết trình được giao.
Trong khi đó giáo viên không ngồi trong lớp hoặc làm việc riêng trong lớp.
Dạy như vậy thì ai mà chẳng dạy được?
Thế là coi như đã dạy.
Dạy luật học tức là dạy cho người học cách nghĩ của một luật gia, dạy cho người học sử dụng được những thông tin, kiến thức luật học và luật thực định với cách nghĩ đúng, tư duy đặc trưng của ngành, chuyên ngành để giải quyết những gay cấn pháp lý xuất hiện hoặc có khả năng xuất hiện trong đời sống xã hội nước ta và xã hội quốc tế, chứ có phải là cung cấp ở trên lớp ba cái thông tin, kiến thức có đầy trên các giáo trình, sách báo, mạng xã hội và hỏi A.I phát xong ngay đâu.
Đau một nỗi, các thầy cô bên trường kinh tế, bên trường khoa học xã hội của ĐHQGHN lên lớp cho bên trường tôi những môn chung thì rất nghiêm chỉnh trên giảng đường; còn các thầy cô bên tôi thì...
Ở xa trụ sở chính, nhưng tổ chức không tốt, thiếu kiểm tra, giám sát đúng, liên tục và đầy đủ, thì luôn xuất hiện việc tuỳ tiện theo ý cá nhân của người có quyền (trong trường hợp này là các giáo viên)- đó là thói đời.
Vậy muốn chống lại thói đời đó thì những người lãnh đạo, quản lý tổ chức phải có giải pháp.
Tôi kiến nghị giải pháp như sau:
A. Về những giải pháp chung:
+ phải triệt tiêu ngay hiện tượng "con ếch cõng con nhái" trong đào tạo đại học nói chung (vì trí tuệ anh không hơn hẳn người ta thì làm sao anh lại có thể dạy người ta phát triển tốt về mặt trí tuệ được?);
+ chỉ cho phép tổ chức đào tạo chính quy ở những nơi nào đã có đủ các điều kiện, nhất là thư viện đạt chuẩn và giảng đường đủ sức để triển khai các phương pháp giảng dạy.
B. Về giải pháp riêng của trường tôi:
* Thứ nhất, hạn chế sử dụng phương pháp giảng dạy theo kiểu để sinh viên "tự giảng cho nhau nghe" như trên đã nói xuống dưới 20% dung lượng của môn học và kèm theo điều kiện sử dụng phương pháp này để kiểm tra xem đó có phải là thành quả đóng góp của mọi em trong nhóm không và phải được giáo viên phụ trách môn học đó đánh giá, góp ý và chỉnh sửa trực tiếp khi các em trong nhóm đó thuyết trình xong;
* Thứ hai, thực thi yêu cầu cấm giáo viên sử dụng máy tính, điện thoại cho công việc cá nhân trong lớp học; cấm giáo viên ra ngoài làm việc cá nhân trong giờ lên lớp cho tới khi kết thúc giảng dạy (việc lên lớp muộn và ra ngoài trong giờ giảng dạy phải có lý do chính đáng);
* Thứ ba, phải có sự kiểm tra, giám sát sít sao hơn đối với những lớp đào tạo chính quy tại Hoà Lạc bởi Chủ tịch hội đồng trường, Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo, các Chủ nhiệm Khoa, chứ không thể lười và ngó lơ như hiện nay.
* Thứ tư, tăng cường giảng dạy ngoại khoá về chuyên môn cho các lớp ở Hoà Lạc, đồng thời hạn chế tối đa những tổ chức huấn luyện linh tinh
(Ví dụ: các em năm thứ nhất mới vào học được khoảng hai tuần đã mở lớp bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu khoa học pháp lý và công bố công trình nghiên cứu trên các tạp chí có uy tín, trong khi thầy thì chưa thạo, phương pháp nghiên cứu thì chưa dùng được và dạy thì như tình trạng trên). Nhẽ ra Ban giám hiệu phải thấy như vậy là lãng phí vô ích và phải nhìn thấy rõ động cơ, mục đích làm việc đó mới phải chứ! Đó có thể là thành tích, nhưng cũng có thể là sự phá hoại. Không phải sự nỗ lực nào cũng là thành tích?
* Thứ năm, phải lựa chọn hết sức kỹ càng người "mở não" cho sinh viên năm thứ nhất. Đây là vấn đề gây ảnh hưởng tới cả cuộc đời nghề nghiệp của họ sau này.
Chúng ta không được lạm dụng sự ngây thơ của tuổi trẻ và đừng làm mất sự hào hứng học tập của họ khi họ mới bước vào cổng trường đại học.
Đặc biệt là tội ác tiến thân khi lạm dụng họ bằng cách gí họ vào chỗ chưa đủ điều kiện học tập để làm chiều lòng cấp trên.
Tới đây, tôi buộc phải nói đôi câu với ĐHQGHN.
Các vị không hiểu gì về luật học thì phải biết khiêm tốn, lắng nghe và biết nên nghe ai. Trước hết về công việc hành chính thì phải theo nguyên tắc hành chính. Còn về chuyên môn mà nghe lãnh đạo và quản lý trường thì hỏng rồi. Họ có biết thì họ cũng phải im vì nói ra dẫn đến cải cách mà các vị lại chơi "chiêu" bỏ phiếu tín nhiệm là họ toi rồi bởi đã cải cách là có đụng chạm quyền lợi của những người bỏ phiếu.
Đối với luật học thì hệ cử nhân là quan trọng nhất! Khẳng định luôn!
Nếu hệ cử nhân mà học không ra gì thì đào tạo sau đại học vứt hết.
Thực tế xã hội ta giờ đây minh chứng rõ:
GS luật học mà đến kiến thức pháp lý nền tảng còn không nắm được, do đó chỉ tán róc chơi vậy thôi chứ có làm được ích lợi gì đâu (!?)
Bài sau tôi sẽ nói tới cái tệ của ĐHQGHN trong quản trị nhân sự, tổ chức và quản trị học thuật, đào tạo.