Tôi nghe như vầy:

Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-­lan-­đà trong thành Vương xá. Bấy giờ Tôn giả Xá-­lợi­-phất và Tôn giả Ma­ha Câu-­hi-­la ở tại núi Kỳ -xà-quật. Vào buổi chiều, sau khi từ thiền tịnh dậy, Tôn giả Câu­hi-­la đến chỗ Tôn giả Xá-­lợi-­phất, cùng chào hỏi và nói những lời tốt đẹp làm hài lòng, rồi ngồi qua một bên, hỏi Tôn giả Xá -lợi-­phất:

“Tôi có những việc muốn hỏi, Nhân giả có rảnh thì giờ vì tôi mà nói cho không?”

Tôn giả Xá-lợi-­phất đáp:

“Tùy theo những gì Nhân giả hỏi, nếu biết tôi sẽ trả lời.”

Tôn giả Ma­ha Câu-­hi-­la hỏi Tôn giả Xá-lợi­-phất:

“Nếu có Tỳ-­kheo nào, chưa đạt được pháp vô gián đẳng mà muốn cầu pháp vô gián đẳng, thì phải dùng phương tiện nào mà tìm cầu; phải tư duy những pháp nào?”

Tôn giả Xá-­lợi­-phất đáp:

“Nếu có Tỳ­-kheo nào, chưa đạt được pháp vô gián đẳng, mà muốn tìm cầu pháp vô gián đẳng, thì phải tinh cần tư duy, năm thọ ấm là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì đó là chỗ cần tư duy. Nếu Tỳ­-kheo nào, đối với năm thọ ấm này mà tinh cần tư duy, thì sẽ chứng được quả Tu­-đà-­hoàn.”

Lại hỏi:

“Xá­-lợi-­phất, khi đã chứng được quả Tu­-đà­-hoàn rồi, mà muốn chứng được quả Tư­-đà-­hàm, thì phải tư duy những pháp nào?”

Tôn giả Xá­-lợi-­phất nói:

“Câu-­hi-­la, khi đã chứng được quả Tu­-đà-­hoàn rồi, mà muốn chứng được quả Tư-­đà-­hàm, thì cũng phải tinh cần tư duy năm thọ ấm này là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì đây là chỗ cần tư duy. Nếu Tỳ­-kheo nào, đối với năm thọ ấm này mà tinh cần tư duy, thì sẽ chứng được quả Tư-­đà-­hàm.”

Tôn giả Ma­ha Câu-­hi-­la lại hỏi:

“Xá-­lợi-­phất, khi đã chứng được quả Tư-­đà-­hàm rồi, mà muốn chứng được quả A-­na-­hàm, thì phải tư duy những pháp nào?”

Tôn giả Xá­-lợi-­phất nói:

“Câu-­hi-­la, khi đã chứng được quả Tư­-đà-­hàm rồi, mà muốn chứng được quả A­-na-­hàm, thì phải tinh cần tư duy năm pháp thọ ấm này là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì đây là chỗ cần tư duy. Nếu Tỳ-­kheo nào, đối với năm thọ ấm này mà tinh cần tư duy, thì cũng sẽ chứng được quả A­-na­-hàm. Sau khi đã chứng được quả A­-na­-hàm, mà muốn chứng được quả A­-la-­hán, cần phải tinh tấn tư duy về năm pháp thọ ấm này là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì đây là chỗ cần tư duy. Nếu Tỳ-­kheo nào, đối với năm thọ ấm này mà tinh cần tư duy, thì cũng sẽ chứng được quả A­-la­-hán.”

Tôn giả Ma­ha Câu-­hi-­la lại hỏi Tôn giả Xá­-lợi­-phất:

“Xá-­lợi-­phất, khi đã chứng được quả A­-la-­hán rồi, thì còn phải tư duy những pháp nào nữa?”

Tôn giả Xá-­lợi­-phất nói:

“Ma­ha Câu-­hi-­la, A-­la­-hán lại cũng tư duy năm thọ ấm này là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì để được điều chưa được, để chứng pháp chưa chứng, để có hiện pháp lạc trú.

Hai vị Chánh sĩ nghe lẫn nhau những điều được nói, hoan hỷ ra về.

Kinh A-Hàm