Vừa thấy mấy bức ảnh này trên mạng. Giật mình nghĩ lại mình. Thật hãi hùng. Sẽ để ảnh đây và không nói gì (ahihi) để tự răn mình:

Stop looking for temporary solutions and quick fixes to your problems. You only have so many opportunities to escape your circumstances in life/Artist credit: Paweł Kuczyński

Time waits for no one

Lại nói về sách và việc dịch sách. Đang tìm review cho một cuốn sách mới dịch và đang hot trong cộng đồng đọc sách. Nhưng khác với những cuốn khác mình đã làm, cuốn này chẳng thấy mấy tạp chí lớn review, và nếu có thì là những lời nhận xét không mấy tích cực, vì rằng cuốn sách ra đời cách nay gần 17 năm, đã từng được ủng hộ nhiệt liệt, thậm chí ngân hàng thế giới đã thực thi điều mà tác giả hô hào, nhưng rồi kết quả mấy năm sau đó lại chứng tỏ rằng đề xuất của tác giả là kém hiệu quả.

Tự dưng thấy việc chọn và giới thiệu sách nó cũng lắm gian nan.

Lại mới dịch 1 bài tiếp, về Elon Musk, Richard Feynman và toán học cơ bản. Có đoạn trích dẫn này khá thú vị:

Một lần, tôi bảo ông ấy: “Dick này, hãy giải thích sao cho tôi hiểu được tại sao các hạt có spin bán nguyên lại tuân theo thống kê Fermi-Dirac.” Đánh giá chính xác năng lực của khán giả, Feynman nói: “Tôi sẽ chuẩn bị một bài giảng dành cho sinh viên năm nhất về chủ đề này.” Nhưng mấy ngày sau, ông quay lại và nói: “Tôi không làm được. Tôi không đưa nó xuống trình độ sinh viên năm nhất được. Như thế có nghĩa là chúng ta chưa thực sự hiểu vấn đề rồi.”

Thấy ấn tượng vì nó cũng hợp với suy nghĩ của mình. Cách xử lý khi dịch của mình cũng là back to the basics, tức là gặp câu nào phức tạp thì cố gắng quy về cấu trúc cơ bản 1 chủ + 1 vị bằng cách tìm ra đâu là chủ ngữ chính, đâu là vị ngữ chính, gạt các thành phần bung xung ra. Sau khi đã nắm được cái lõi, thì những cái khác chỉ phụ thuộc vào khả năng sắp xếp mà thôi. Có lẽ phải tìm chỗ lưu lại những điều mình rút ra được trong quá trình dịch.

Chỉ có điều, đến bây giờ bắt đầu cảm thấy kiến thức của mình bắt đầu có dấu hiệu mòn vẹt. Từ vựng bắt đầu thấy kém hẳn sức phong phú. Cách diễn đạt bắt đầu thấy quẩn quanh và thiếu phong cách.

Đến lúc phải "nâng cấp" hệ thống rồi mà bới chẳng ra thời gian. Làm sao giờ đây?

Tuổi già đã sầm sập kéo đến sau lưng. Ngồi lâu đã thấy mỏi cổ và muốn làm biếng. Tra từ điển thì về cơ bản là luôn tự khuyến khích dùng Anh - Anh, nhưng trong đầu, và cả tay nữa, cứ chỉ chực tìm Anh-Việt cho nhanh và gọn. Chưa làm được chi ra hồn cho đời mình cả.

Vừa dịch một bài báo trên The Guardian nói về tương lai con người. Tác giả cho rằng với sự tiến bộ của AI, con người có thể đi tới một tương lai mà tại đó tầm nhìn của Elon Musk trở nên khả thi: có thể tạo ra mức thu nhập tối thiểu toàn cầu. Tức là người không làm việc cũng có đủ tiền để sống.

Đại bộ phận dân số toàn cầu sẽ không có việc làm, vì rằng AI đã thay thế họ hết rồi. Mối quan tâm của bài báo, do đó, là làm gì để đa số vô công rồi nghề này có thể yên tâm mà sống (không làm xằng?), không cần làm việc những vẫn tìm thấy ý nghĩa của cuộc sống.

Và bài báo nghĩ đến thực tế ảo. Tác giả ví von rằng chỉ cần cho 1 đứa trẻ ít đồ ăn thức uống, không bắt nó làm việc mà cho nó bộ máy tính để chơi game thì nó có thể ở lì trong phòng hàng ngày trời mà không thấy nhàm chán. Tác giả còn đi xa hơn, phân tích rằng thực ra con người chơi trò thực tế ảo từ hàng ngàn năm trước tới nay rồi, không có chi lạ, nhưng dưới một danh nghĩa khác, là tôn giáo.

Trò chơi - thực tế ảo tôn giáo này cũng có những quy luật: hàng ngày phải cầu nguyện bao nhiêu lần, thực hiện những nghi lễ gì,... Khi người chơi chơi tốt thì đến cuối đời sẽ được... lên level, aka thiên đường. Ông cho rằng những người theo tôn giáo là những người sống trong thực tế ảo, với những suy tư và chiêm nghiệm và niềm tin chỉ tồn tại trong đầu họ. Nên trong tương lai, có thể tiếp tục dùng tôn giáo, có thể dùng một công nghệ nào đó để tạo ra thực tế ảo cho đại bộ phận ăn hại kia. Để họ ăn uống, không cần làm gì, sống trong thực tại ảo, rồi chết. Như những gì mà những người có tôn giáo vẫn làm từ bấy nay.

Rồi tác giả còn tự phản biện một chút, rằng quan niệm phải có công ăn việc làm mới thấy ý nghĩa cuộc sống chỉ tồn tại ở một vài nhóm người, tôn giáo, chứ không phải tất cả.

Không biết bình loạn sao, chỉ thấy cái lối tư duy khoa học này nó rất là nguy hiểm :|

Có một thế hệ thiền tông mới, mang hơi thở hiện đại - có vẻ là thế, từ những gì tôi nghe và thấy là thế. Mà cũng không hẳn, có lẽ từ lâu rồi, từ khi thiền tách ra làm một pháp môn riêng. Họ nói về lối sống, về cách đối nhân tiếp vật. Viết gì nữa nhỉ, tôi chưa sắp xếp được suy nghĩ của mình. Chỉ là, tôi thấy tôi sẽ không đi theo con đường đó.

Lại là một trong những suy nghĩ rối rắm, không đầu không cuối của tôi.

Sáng đi chợ, ngỡ ngàng nhìn thấy hoa sen. Lại một mùa sen nữa về rồi.

Tôi đang tập không hỏi. Tập không tò mò. Biết vừa đủ để thực hiện công việc cần làm. Có vậy thôi.

Kể ra thì cũng khó. Nhiều lần câu hỏi cứ chực bật ra. Nhưng vì biết là nó chỉ xuất phát từ tính tò mò nên lại kiềm chế.

Mỗi lúc tôi lại thách thức mình một chút vậy. Tôi vẫn đang hào hứng với hành trình tự khám phá bản thân. :-)

Này các Tỷ-kheo, hãy sống tuỳ quán bất tịnh trên thân, hãy khéo an trú niệm hơi thở vô hơi thở ra, đặt niệm trước mặt, hướng về nội tâm; hãy sống tùy quán vô thường trong tất cả các hành.

Này các Tỷ-kheo, khi sống tùy quán bất tịnh trên thân tham tùy miên đối với tịnh giới được đoạn trừ; khi khéo an trú niệm hơi thở vô hơi thở ra, đặt niệm trước mặt, hướng về nội tâm, thời các tâm hướng ngoại, dự phần vào tổn hại không có; khi sống tùy quán vô thường trong tất cả hành, thời vô minh trừ diệt, minh được khởi lên.

Kinh Nikaya

Sau một thời gian, vâng, sau một thời gian dài buông thả, bây giờ tôi lại thấy cần phải quay về với con đường mình đã chọn.

Ồ đúng, nhiều người khác - hay chính tôi ngày cách đây chưa xa lắm - vẫn còn đang loay hoay không biết hướng đi nào cho mình. Còn tôi, tôi nghĩ tôi đã nhìn ra con đường - hay là số phận - của mình. Tôi đã biết mình muốn gì, và không muốn gì.

Chỉ là, tôi cứ đứng nhìn mà mãi chẳng đi.

Vậy thì, tôi sẽ đi tiếp thôi.

Tôi phải thành công, tôi nhỉ?

Bạn bán sách cũ trên Facebook. Vắt vẻo từ đầu này sang mối nọ, mình biết đến bạn và đặt sách hai lần. Mình có thói xấu là phải gặp một người tới vài lần mới tạm nhớ được mặt người ta. Vậy là lần đầu gặp bạn, mình không nhớ. Lần thứ hai gặp lại, mình hỏi bạn là người khác à. Bạn bỏ mũ bảo hiểm ra và nói: "Chị ơi, vẫn là em đây mà." Có cuốn sách cũ quá, bị mọt gặm nham nhở, bạn định mang về nhưng cuối cùng lại tặng mình luôn.

Chuyện mới từ năm ngoái. Vậy mà vừa được tin, qua Facebook, bạn mắc bạo bệnh, gia đình lại hoàn cảnh nên không đủ tiền chạy chữa. Bạn bè đứng ra kêu gọi hộ. Mình chuyển cho bạn chút tiền còm, như một người không quen cũ. Dẫu biết rằng, căn bệnh đó thiên về một bản án tử sắp sửa được thi hành hơn.

Thương bạn, thương gia đình nho nhỏ, thương cô con gái mới 3-4 tuổi mà thi thoảng bạn vẫn tự hào khoe.

***

Phút giây chợt thấu vô thường

Cúi đầu sụp lạy chặng đường đã qua

Tâm ai như tảng đá
An trú không dao động
Không tham vật khả ái
Đáng phẫn nộ, không sân
Tâm ai tu như vậy
Từ đâu khổ đến được?

***

Không mắng, không gia hại
Chế ngự trong giới bổn
Tiết độ trong ăn uống
Nằm ngồi chỉ một mình
Chú tâm vào tăng thượng
Chính lời chư Phật dạy.

Kinh Nikaya

Lại bắt tay vào dịch một cuốn sách mới.

Cái cảm giác đó, bao năm rồi hình như chưa hề thay đổi. Từ khi còn là một cô học sinh tiểu học, hân hoan mỗi lần được thay vở mới.

Một cảm giác về sự tinh khôi, mới mẻ, hy vọng, và quyết tâm. Một sự khởi đầu mới.

Đến giờ thì chợt nhận ra, rằng bẩm sinh mình là người lạc quan.

Đang bước vào một ngã rẽ mới, khúc cua đã xong, giờ là thẳng tiến. Một hành trình tâm linh. Sống và trải nghiệm. Cảm giác thật kỳ lạ khi vừa là người trong cuộc lại vừa là người quan sát. Những sự kiện tưởng chừng rời rạc bất chợt tìm được vị trí hoàn hảo của mình trong cái gọi là cuộc đời tôi.

Thấy trân trọng tất cả những gì đã đến với mình. Good or bad? Really really hard to say. But so perfect.

Những lo lắng và bất an vẫn còn đó, nhưng hình như con mắt nhìn đã bình thản hơn. Chợt nhớ đến hình ảnh bà cụ già bình thản ngồi giữa cái giá lạnh miền cực trong khi chờ đợi cái chết đến trong câu truyện Xứ sở những bóng dài. Cái gì đến, sẽ đến. Ta tiếp nhận thôi. Với tinh thần của một người biết rằng nó sẽ đến.

Đêm nay sẽ làm New Year Resolutions. Chủ đề năm nay là TỰ DO.

Ai từ bỏ tà kiến
Giữ giới, đủ chánh kiến
Nhiếp phục được tham ái
Đối với các dục vọng
Không còn phải tái sanh
Đi đến thai tạng nữa.

***

Ai sống nhìn tịnh tướng
Không hộ trì các căn
Ăn uống thiếu tiết độ
Biếng nhác, chẳng tinh cần
Ma uy hiếp kẻ ấy
Như cây yếu trước gió.

Ai sống quán bất tịnh
Khéo hộ trì các căn
Ăn uống có tiết độ
Có lòng tin, tinh cần
Ma không uy hiếp được
Như núi đá trước gió.

***

Nếu người nói nhiều kinh
Không hành trì, phóng dật
Như kẻ chăn bò người
Không phần Sa môn hạnh.

Dầu nói ít kinh điển
Nhưng hành pháp, tùy pháp
Từ bỏ tham, sân, si
Tỉnh giác, tâm giải thoát
Không chấp thủ hai đời
Dự phần Sa môn hạnh.

***

Đêm dài cho kẻ thức
Đường dài cho kẻ mệt
Luân hồi dài, kẻ ngu
Không biết chân diệu pháp.

Tìm không được bạn đường
Hơn mình hay bằng mình
Thà quyết sống một mình
Không bè bạn kẻ ngu.

"Con tôi, tài sản tôi"
Người ngu sinh ưu não
Tự ta, ta không có
Con đâu, tài sản đâu.

Người ngu nghĩ mình ngu
Nhờ vậy thành có trí
Người ngu tưởng có trí
Thật xứng gọi chí ngu

***

Người trị thủy dẫn nước
Kẻ làm tên nắn tên
Người thợ mộc uốn gỗ
Bậc trí nhiếp tự thân

Như đá tảng kiên cố
Không gió nào lay động
Cũng vậy, giữa khen chê
Người trí không dao động

Như hồ nước sâu thẳm
Trong sáng, không khuấy đục
Cũng vậy, nghe chánh pháp
Người trí hưởng tịnh lạc

Người hiền bỏ tất cả
Người lành không bàn dục
Dầu cảm thọ lạc khổ
Bậc trí không vui buồn

***

Những ai hành trì pháp
Theo chánh pháp khéo dạy
Sẽ đến bờ bên kia
Vượt ma lực khó thoát

***

Hãy cầu vui Niết bàn
Bỏ dục, không sở hữu
Kẻ trí tự rửa sạch
Cấu uế từ nội tâm

Những ai với chánh tâm
Khéo tu tập giác chi
Từ bỏ mọi ái nhiễm
Hoan hỷ không chấp thủ
Không lậu hoặc, sáng chói
Sống tịch tịnh ở đời

- Kinh Nikaya

Cũng tạm gọi là xong một năm. Dù rằng năm nay tổng kết khí muộn, mọi niên rộn ràng từ độ tết tây. Năm nay dịch được 2 cuốn sách. Đều chậm deadline cả. Bạn biên tập viên của 1 cuốn còn thống kê hộ là đã muộn 3 tháng tròn.

Một cuốn nữa nhận làm nhưng rồi ôm không nổi phải đẩy đi. Cũng là tệ.

Nay thì ốm.

Nhưng cũng hòm hòm công việc rồi. Còn nhà cửa.

Sẽ lập New Year Resolutions :)

Chúc Mừng Năm Mới! Sẽ phải thật là MỚI.

CƠ DUYÊN NÀY ĐỪNG ĐỂ LUỐNG QUA

Phật Bồ tát từ bi giúp cho chúng ta có được hoàn cảnh tu học, hoàn cảnh làm việc rất tốt, cơ duyên này thật là vô cùng khó gặp, trăm ngàn vạn kiếp khó gặp được. Nhưng thường chúng ta đều bỏ lỡ chẳng coi trọng, ngay trước mặt mà luống qua, thật là đáng tiếc!

Nếu biết cơ hội tốt rất khó gặp, thời gian gặp được thường thường rất ngắn ngủi, cho nên khi người ta có trí huệ, gặp được liền mau nắm lấy, nhất định sẽ chẳng buông thả, lợi dụng cơ hội này thành tựu cho mình, lợi ích chúng sanh. Cổ kim Trung ngoại, phàm những người thành tựu trong thế gian, xuất thế gian cứ quán sát kỷ thì sẽ thấy họ đều biết nắm lấy cơ hội, phàm những người thất bại đều vì họ đánh mất thời cơ tốt đẹp. Do đó có thể nhận biết cơ hội tốt là trí huệ học vấn, nắm lấy cơ hội tốt là phước báu chân thật.

Trong thời thế ngày nay ở đâu cũng động loạn chẳng an, từ trước đến giờ trong lịch sử chưa từng xảy ra. Trong kinh Đức Thế Tôn nói về “ngũ trược ác thế”, chúng ta ngày nay có thể ý thức được, hơn nữa lại còn trược ác đến cùng cực, trong hoàn cảnh như vậy mà chúng ta có thể gặp được Phật pháp, vẫn còn có được một hoàn cảnh tu học tốt đẹp, đây là phước báu tu được từ vô lượng kiếp đến nay.

Nhiều người muốn thật sự tu hành trên thế gian nhưng tìm chẳng ra hoàn cảnh tu học. Thật sự dụng công nhưng tìm chẳng ra hoàn cảnh để tu học là duyên chẳng đủ. Có hoàn cảnh tu học nhưng chẳng chịu dụng công là thiện căn phước đức chẳng đủ. Trong kinh Di Đà nói: “chẳng thể dùng ít thiện căn phước đức nhân duyên mà được sanh cõi ấy”. Chúng ta có nhân duyên nhưng thiện căn phước đức chẳng đủ, sức mạnh của tín nguyện không mạnh là thiện căn chẳng đủ, chẳng chịu làm thật sự là phước đức chẳng đủ, người như vậy dù có gặp nhân duyên nhưng đời này cũng sẽ luống uổng.

Lúc trước tôi ở Đài Trung cầu học, số người thân cận lão cư sỉ Lý Bỉnh Nam có đến mấy chục vạn người, có được bao nhiêu người thành tựu? Thầy Lý thường nói, trong một vạn người chỉ có hai ba người thật sực thành tựu mà thôi, đây là sự thật bày trước mắt. Chúng ta muốn thành tựu ngay trong đời này thì nhất định phải nắm lấy cơ hội, hơn nữa nhất định phải nhận thức rõ ràng, nếu đời này chẳng thể thành tựu thì sẽ chẳng tránh khỏi luân hồi lâu dài vô số kiếp, lần sau muốn gặp được cơ hội này chẳng phải ở đời sau, chẳng phải đời kế tiếp, sợ là phải nhiều đời nhiều kiếp sau này.

Thế nên đại Thanh Văn, đại Bồ Tát vô cùng trân quý cơ duyên. Nếu chúng ta chẳng thường đọc kinh, thấy Phật Bồ Tát coi trọng cơ duyên như vậy, nói thật ra chúng ta gặp được mà bỏ lỡ cơ hội lại cũng chẳng tiếc, cứ tưởng là những cơ hội này thường xuất hiện. Hôm nay làm biến một chút cũng chẳng sao, vẫn còn ngày mai, năm nay phóng dật cũng chẳng sao vẫn còn năm tới, tư tưởng này vô cùng sai lầm, đó là nghiệp chướng hiện tiền, không phải chỉ là nghiệp chướng mà là ma chướng hiện tiền, ngày mai sẽ còn có cơ hội này hay sao? Năm sau vẫn còn có cơ hội này hay sao? Không chắc đâu.

Năm đầu Dân quốc Âu Dương Cánh Vô tiên sinh lập ra China nội học viện, cũng tính là sẽ tiếp tục lâu dài, nhưng sau hai năm liền chấm dứt, vì lúc đó quân phiệt phân chia chiếm cứ đất đai, chiến tranh dồn dập, không thể không giải tán, không thể không chấm dứt. Ngày nay thế giới động loạn chẳng an, ngày an ổn chẳng nhiều, càng phải nên nắm lấy cơ hội dụng công nổ lực tu học. Trong kinh luận có nói, “sanh tử đại sự, mạng người vô thường, cõi nước mong manh” đây đều là lời chân thật, là trí tuệ cao độ, cảnh giác cao độ.

Ngày nay người thế gian đối với danh văn lợi dưỡng đều tranh dành từng giây từng phút, chúng ta cũng phải có tinh thần này, từng giây từng phút nhất định phải tranh thủ thành tựu đạo nghiệp lợi ích chúng sanh. Chúng sanh có tai nạn, chúng sanh chẳng đạt được lợi ích chân thật là vì chúng ta chẳng tu hành hoàn hảo, trách nhiệm nhất định phải qui về mình, vì mình ngu muội vô tri chẳng thể y giáo phụng hành, chẳng thật sự chịu làm, tương lai tiền đồ đen tối. Tiền đồ ở tại đâu? Tại tam ác đạo chẳng phải tam thiện đạo. Nếu chúng ta chẳng thể nắm lấy thời gian, cơ duyên luống uổng hết, vậy thì đáng tiếc biết bao? Chẳng những là chuyện đáng tiếc trong đời này có thể nói là chuyện vô cùng đáng tiếc từ vô lượng kiếp đến nay, chẳng còn chuyện gì đáng tiếc hơn chuyện này nữa đâu. Hy vọng các bạn đồng tu đều có nhận biết cảnh giác như vậy, phải hết lòng nổ lực hy vọng trong một đời có thể thành tựu. Trong kinh Di Đà nói rất hay: Nếu một ngày, nếu hai ngày đến bảy ngày, nhất tâm bất loạn, người lợi căn một ngày có thể thành tựu, người độn căn bảy ngày cũng có thể thành tựu, chúng ta phải có tinh thần và nghị lực này.

Trên thế gian này tuy có tiền tài to lớn, nhưng sau khi chết đi một đồng xu cũng chẳng mang theo được, đúng là muôn vật đem chẳng nổi chỉ có nghiệp đi theo mà thôi. Mang gì theo được? Có thể mang theo công đức giúp đỡ chúng sanh có cơ duyên được độ hóa. Trong xã hội ngày nay rất nhiều người có địa vị, nhưng chẳng biết đạo lý và sự thật này, chẳng có trí huệ, chẳng biết căn nguyên thật của kiết hung họa phước, cho nên vẫn chẳng thể giữ kiết tránh hung. Những việc nhân quả báo ứng này không những cổ đức ghi chép rất nhiều, nếu chúng ta lưu ý một chút trong xã hội ngày nay thì chổ nào cũng có thể thấy được.

Ngày nay chúng ta may mắn gặp được duyên phần này thiệt là trăm ngàn muôn kiếp khó gặp được, nếu chúng ta còn không biết nắm lấy cơ hội, vẫn chẳng biết tu phước trái lại còn tạo nghiệp chướng ngại nhân duyên này, tội ấy rất nặng. Thế nên gặp được duyên phần thù thắng này rốt cuộc là tốt hay xấu thì cũng khó nói, phải coi bạn dùng tâm gì? Bạn dùng tâm thiện, chịu thành tựu cho chúng sanh thì đó là việc tốt. Nếu tự mình có ý niệm muốn khống chế chiếm giữ, thì duyên phần này sẽ giúp bạn đọa vào địa ngục A tỳ, đây đều là sự thật, hoàn toàn sai khác trên sự nhận biết.


(Trích từ: Khai thị của pháp sư Tịnh Không)

Một thời, Phật trú trong xóm Tạp sắc mục ngưu, ở nước Câu­ lưu.

Bấy giờ Đức Phật bảo các Tỳ­ kheo:

“Ta do tri kiến mà diệt tận các lậu, chứ không phải không tri kiến. Thế nào là do tri kiến mà diệt tận các lậu, chứ không phải không tri kiến? Nghĩa là: ‘Đây là sắc, đây là sự tập khởi của sắc này, đây là sự diệt tận của sắc. Đây là thọ, tưởng, hành, thức; đây là sự tập khởi của thức, đây là sự diệt tận của thức.’ Nếu không cần phương tiện, tùy thuận thành tựu, mà dụng tâm cầu mong rằng: ‘Mong ta diệt sạch được các lậu, tâm được giải thoát,’ nên biết, Tỳ­ kheo kia cuối cùng không thể diệt sạch được các lậu để giải thoát. Vì sao? Vì không tu tập. Không tu tập những gì? Không tu tập niệm xứ, chánh cần, như ý túc, căn, lực, giác, đạo.

“Giống như gà mái đẻ ra nhiều trứng, nên không thể thường xuyên ấp, điều hòa nóng lạnh, mà lại mong cho gà con dùng móng chân, dùng mỏ để mổ vỏ trứng chui ra an toàn. Nên biết, gà con kia không đủ sức để dùng móng chân, dùng mỏ mổ vỏ trứng chui ra an toàn. Vì sao? Vì gà mái kia không thể thường xuyên ấp, điều hòa nóng lạnh, nuôi lớn gà con.

“Cũng vậy, Tỳ­ kheo không tinh cần tu tập, tùy thuạân thành tựu, mà lại mong diệt sạch hết các lậu để giải thoát, thì việc này không thể có được. Vì sao? Vì không tu tập. Không tu tập những gì? Không tu niệm xứ, chánh cần, như ý túc, căn, lực, giác, đạo.

“Nếu Tỳ­ kheo tu tập, tùy thuận thành tựu, thì tuy không muốn diệt sạch các lậu để giải thoát, nhưng với Tỳ ­kheo kia các lậu cũng tự diệt sạch, tâm được giải thoát. Vì sao? Vì nhờ đã tu tập. Tu tập những gì? Tu niệm xứ, chánh cần, như ý túc, căn, lực, giác, đạo.

“Giống như gà mái khéo nuôi dưỡng con mình, thường xuyên ấp, điều hòa nóng lạnh, cho dù nó không muốn gà con tìm cách tự mổ vỏ trứng để ra, nhưng các con của nó cũng tự tìm đủ cách để thoát ra ngoài một cách an toàn. Vì sao? Vì gà mái thường xuyên ấp, điều hòa nóng lạnh.

“Cũng vậy, Tỳ ­kheo khéo cần phương tiện, thì cho dù không muốn diệt sạch các lậu để giải thoát, nhưng với Tỳ ­kheo này các lậu tự hết, tâm được giải thoát. Vì sao? Vì đã nhờ vào sự chuyên cần tu tập. Tu tập những gì? Tu tập niệm xứ, chánh cần, như ý túc, căn, lực, giác, đạo.

“Giống như một người thợ khéo, hay học trò của người thợ khéo, tay cầm cán búa, cầm mãi không rời, dần dần trên cán búa mòn đi, hiện rõ chỗ ngón tay cầm, nhưng chỗ mòn hiện ra vì quá vi tế nên người kia không biết cán búa bị mòn.

“Cũng vậy, Tỳ­ kheo tinh cần tu tập, tùy thuận thành tựu, thì sẽ không tự mình thấy biết là hôm nay lậu hết chừng mức nào, hay ngày mai lậu hết chừng mức nào; nhưng Tỳ­kheo kia biết là hữu lậu đã hết sạch. Vì sao? Vì nhờ đã tu tập. Tu tập những gì? Tu tập niệm xứ, chánh cần, như ý túc, căn, lực, giác, đạo.

“Giống như chiếc thuyền lớn đậu bờ biển; trải qua tháng sáu mùa hè bị gió xát, mặt trời nung, dây cột đứt từ từ. Cũng vậy, Tỳ­ kheo tinh cần tu tập, tùy thuận thành tựu, thì tất cả những kết, sử, phiền não, triền dần dần sẽ được giải thoát. Vì sao? Vì nhờ khéo tu tập. Tu tập những gì? Tu tập niệm xứ, chánh cần, như ý túc, căn, lực, giác, đạo.”

Khi nói pháp này, thì sáu mươi Tỳ ­kheo không khởi lên các lậu, tâm được giải thoát.

Phật nói kinh này xong, các Tỳ­kheo nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

Kinh A-Hàm

“Này Tỳ­ kheo, trong tám vạn bốn ngàn ngọc nữ, chỉ có một người được vua chọn để hầu hạ; trong tám vạn bốn ngàn y phục báu, nhà vua chỉ mặc một y; trong tám vạn bốn ngàn giường báu, nhà vua chỉ nằm một giường; trong tám vạn bốn ngàn cung điện, nhà vua chỉ ở một cung; trong tám vạn bốn ngàn thành, nhà vua chỉ chọn ở một thành, đó là Câu­ xá­ bà­ đề; trong tám vạn bốn ngàn xe báu, nhà vua chỉ đi có một xe đó là Tỳ ­xà ­da ­nan ­đề cù ­sa, để ra khỏi thành du lãm; trong tám vạn bốn ngàn ngựa báu, nhà vua chỉ cưỡi có một con, đó là Bà­ la ­ha, lông đuôi màu xanh biếc; trong tám vạn bốn ngàn long tượng, nhà vua chỉ cưỡi một voi, đó là Bố­ tát ­đà để ra khỏi thành du quán.

“Này Tỳ­ kheo, ở đây nhà vua nhờ những nghiệp báo gì mà có được những oai đức tự tại như vậy? Ở đây nhờ vào ba loại nghiệp báo. Những gì là ba? Một là bố thí, hai là điều phục, ba là tu đạo. Tỳ kheo nên biết, phàm phu vì quen đắm nhiễm ngũ dục nên không biết chán và đủ; còn Thánh nhân vì đã thành tựu được trí tuệ đầy đủ nên thường biết đủ.

“Này Tỳ­ kheo, tất cả các hành, quá khứ diệt tận, quá khứ biến dịch. Các vật dụng tự nhiên kia và tên gọi của chúng, tất cả đều ma diệt. Cho nên này Tỳ ­kheo, thôi hãy dừng lại với các hành, hãy nhàm chán, đoạn trừ dục, giải thoát.

Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ ­đà, nước Xá ­vệ. Bấy giờ, Thế Tôn nói với các Tỳ ­kheo:

“Những pháp không thích ứng của các ông, thì hãy nên lìa bỏ hết. Nếu buông bỏ những pháp này rồi, các ông sẽ được an vui lâu dài.

“Tỳ­ kheo, những pháp nào không thích ứng của các ông, mà các ông phải nhanh chóng lìa bỏ? Sắc, thọ, tưởng, hành, thức không phải là pháp thích ứng của các ông, hãy lìa bỏ hết. Nếu dứt sạch pháp này rồi các ông sẽ được an vui lâu dài.

“Giống như cây cối trong rừng Kỳ­ hoàn; có người đến chặt cành lá rồi đem đi, các ông cũng chẳng lấy làm lo buồn. Vì sao? Vì những cây này chẳng phải ta, chẳng phải sở hữu của ta. Cũng vậy, này các Tỳ ­kheo, những gì không là thích ứng của các ông, hãy lìa bỏ tất cả. Nếu xa lìa hết rồi, các ông sẽ được an vui lâu dài. Những gì không phải thích ứng của các ông? Sắc không phải là thích ứng của các ông, phải lìa bỏ hết. Nếu xa lìa rồi thì sẽ được an vui lâu dài. Cũng vậy, thọ, tưởng, hành, thức không phải thích ứng của các ông, hãy nhanh chóng lìa bỏ. Nếu buông bỏ các pháp này rồi, sẽ được an vui lâu dài.

***

“Tỳ­ kheo, làm thế nào để tu tập tưởng vô thường, tu tập nhiều, có thể dứt trừ tất cả dục ái, sắc ái, vô sắc ái, điệu mạn, vô minh?

“Nếu Tỳ­ kheo ở chỗ đồng trống hay ở trong rừng cây, mà khéo tư duy chân chánh, quán sát sắc là vô thường; thọ, tưởng, hành, thức vô thường; tư duy như thế thì dứt hết tất cả dục ái, sắc ái, vô sắc ái, điệu mạn, vô minh. Vì sao? Vì nếu người nào tu tập được tưởng vô thường, thì có thể tu tập được tưởng vô ngã. Thánh đệ tử an trú ở tưởng vô ngã, tâm lìa ngã mạn, tùy thuận chứng đắc Niết ­bàn.”

NGƯỜI LỮ KHÁCH…

Con người sống trên thế gian này có mấy mươi năm cũng giống như người lữ khách vậy, ở vài ngày rồi ra đi, hà tất phải quá coi trọng với cái nơi này chứ? Kết oán thù với họ như vậy thật chẳng có ý nghĩa chi cả, đây là cái lỗi lầm lớn nhất. Thường luôn nghĩ rằng, ta là lữ khách, ta là khách, chỉ mấy ngày rồi phải ra đi, cùng chung sống thật vui vẽ với mọi người vậy thì tốt biết mấy, bất kể việc gì không vừa ý thảy đều tha thứ cho họ, không nên để ở trong lòng như vậy mới tự tại.

“Nhân tại ái dục chi trung, độc sanh độc tử, độc khứ độc lai, khổ lạc tự đương, vô hữu đại giả”. Đây là chân tướng sự thật cần nên hiểu rõ. Một người sống trên thế gian này ở trong lục đạo, đều là tự mình tạo nghiệp tự mình thọ báo, có thể nói là bất kể chúng ta ở trong đời này là rất hạnh phúc hoặc giả là rất khổ não đều là tự làm tự chịu, dứt khoát không thể oán trời trách người là không nên, đều là tự mình tạo nghiệp tự mình đang thọ báo.

- HT Tịnh Không